Author: GREEK WORLD MEDIA

Οι συγγενείς των αποθανόντων έρχονται αντιμέτωποι με μία τραγική πραγματικότητα, καθώς λόγω οικονομικών προβλημάτων δεν έχουν χρήματα για την κηδεία.

Όπως αναφέρει το Prismanews.gr, οι συγγενείς των νεκρών έρχονται σε επαφή με διάφορα γραφεία τελετών για να κανονίσουν τα διαδικαστικά της τελετής, όμως λόγω της κακής οικονομικής κατάστασης οι κηδείες γίνονται σε … δόσεις.

Κάποτε οι γέροι κρατούσαν τα χρήματα τους για εκείνη την ώρα και έτσι οι συγγενείς πλήρωναν αμέσως τα έξοδα της κηδείας. Τώρα όμως αυτό αρχίζει να μειώνεται αισθητά αφού τα γεροντάκια δίνουν την πενιχρή τους σύνταξη για να βοηθήσουν τα παιδιά τους που περνούν δύσκολα, κι έτσι όταν έρχεται η ώρα του θανάτου εκείνα πια δεν έχουν τίποτε άλλο να δώσουν, λέει στο Prismanews.gr ο κ. Κωνσταντίνος Πιτσικάκης, πρόεδρος γραφείων τελετών Ανατολικής Κρήτης. Σύμφωνα με τον πρόεδρο δεν είναι λίγοι εκείνοι που δίνουν ακόμα και 100 ευρώ το μήνα μέχρι να εξοφλήσουν τα έξοδα της κηδείας όπως επίσης εκείνοι που ρίχνουν αρκετά το κόστος μίας τελετής περικόπτοντας καμιά φορά ακόμα και τον … καφέ !

Νεκροί στα αζήτητα

Στην Κρήτη και συγκεκριμένα στο Ηράκλειο υπάρχουν αυτή τη στιγμή εννέα πτώματα στα ψυγεία των νεκροτομείων του ΠΑΓΝΗ και είναι περιπτώσεις ανθρώπων που δεν έχουν στενούς συγγενείς με αποτέλεσμα να είναι στα αζήτητα. Όλους αυτούς θα τους αναλάβουμε εμείς τα γραφεία τελετών, πληρώνοντας φυσικά εμείς οι ίδιοι τα έξοδα της κηδείας μιας και δεν έχουν συγγενείς να για να τα πληρώσουν αναφέρει ο κ. Πιτσικάκης.

Ψυγεία νέου κοιμητηρίου

Κι όμως υπάρχουν. Το θέμα είναι πόσοι Ηρακλειώτες το γνώριζαν. Στο νέο κοιμητήριο στην ΒΙ.ΠΕ Ηρακλείου υπάρχουν ψυγεία που μπορούν να φιλοξενήσουν ένα μεγάλο αριθμό νεκρών, ωστόσο δεν τέθηκαν ποτέ σε λειτουργία γιατί σύμφωνα με τους αρμόδιους φορείς κάτι τέτοιο θα είχε υψηλό κόστος αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Πιτσικάκης.

Why not go to the next event hosted by the Athens Friends if you’re in Greece?

Source: iaf.org.il

Top of the Olympus

Filed under: Army IAF helicopters and Unit 669 fighters met their Greek counterparts in an exercise that took place in Greece. It was a good chance to exchange ideas, methods and thoughts.

The Mediterranean sea almost shimmers in response to the sun rays, but there is still no feeling of excitement at the sight of the clear water: blue is blue is blue and these helicopters made the long and monotonous journey from IAF bases to a Greek base just a few days ago. A few minutes later and the blue view changes again, the one seen from the window as well as the one mirrored on the cockpit screens.

We are making rounds, as if mimicking the rivers etched into the Mount Olympus. An isolated hut appears on the horizon and disappears time and again and the Unit 669 fighters along with their Greek counterparts are looking restless as they lean out the Blackhawk and stare downward.
Suddenly, we are landing and the rescue unit fighters leap off the helicopter. They disappear among the bushes and quickly return with a “wounded” man on one of the soldiers’ shoulders. They quickly hop back onto the plane and within a moment we’re already at an altitude of 7,000 feet.

Respect the Mountain

“In Israel we know every hill and every mountain and are less preoccupied with the elements of flying. We’re not preoccupied with navigational orientation, which is an important component of flying”, says Lieutenant Colonel Gadi, Commander of the “Rolling Sword” squadron and commander of the temporary squadron in Greece that includes Blackhawk and Apache-Longbow pilots. “Within two or three years, the average helicopter pilot has flown through the area so many times that he’s not surprised anymore. Here we have no idea. I don’t know the place and I need to study the territory extensively”.

But it wasn’t only for the element of surprise that the helicopters flew over to the other side of the Mediterranean Sea. It’s very difficult not to bow your head in respect when standing at the foot of the 2,900 meter Olympus Mountain. Major Gad: “Flying through high mountains is more complicated and requires more power.

There are winds, powerful whirlwinds, and it’s difficult to maneuver the helicopter”.
In the adjacent line, the combat helicopter formation is also watching the home of Zeus.

“The higher the helicopter climbs, the more difficult it is for it”, says Captain Or, Deputy Commander of the “Hornet” squadron. “That said, we were pleasantly surprised: The helicopter functioned a lot better than we expected and we must’ve been well prepared for the exercise and learned how to not to push ourselves into corners. Regardless, the helicopter makes it easier for you. It knows how to respond when it’s crunch time. It tells you how much power you need, what you need in order to fly, and what it limits are at that time”.

Similar and Different

A few days have passed since IAF pilots and pilots from the Greek Land army started training together, and the base hosting the participants is completely filled.

“There style of flight is different than ours. Their flight altitudes are significantly higher and their observation systems are different”, says Captain Yaki, a pilot in the “Hornet” Squadron. “We have an extremely advanced night vision system that allows us to see a clear picture, which requires of us to quickly adapt to their ability to locate targets and aim toward them”.

Captain Zois Dimitriadi, a Staff Officer in the Greek Army, adds: “Because our helicopters are A models, there’s a difference between the radars and our other systems and the Israeli helicopters. What we see on our screens is different than what can be seen on yours and because of the difference we can only transfer information by speaking on the signal operator”.

“Our operational area isn’t characterized by mountainous terrain”, explains Captain Zois Dimitriadi. “The operations that we practice are in sea or in tank combat. Tanks can’t climb mountains, so it interests us less”.

Brigadier General David Barki, Commander of Helicopter section in the IAF, also sees the importance and value of the collaborative practice. “It’s always beneficial to fly with whoever has the same missions and flies on similar platforms. A different point of view allows us to reevaluate our world view. The Greeks learn from different places, especially NATO and the experience that NATO has is from lessons learned by other Air Forces in areas like Libya, Afghanistan and Iraq. For us, these are important lessons to be learned”.

The Greek way

Kneeling close to the ground, Unit 669 Search & Rescue combat teams are scattered in the backyard of the base. The crews are in the grove near by the Squadron’s building and are training together with their Greek counterparts – Unit 31.

The training in the grove is just the warm-up. Not much time passes until the real-deal arrives: rescue and evacuation sorties performed by integrated crews of Greeks and Israelis. The “ride” was mixed as well: one performed by an Israeli Uh-60 Blackhawk, the other by a Greek UH-1.
“Flying in a different aircraft is a little weird”, says First Sergeant Yinon, Commander of the 669 crew, “there are technical differences between the helicopters: the seating arrangements and the way the equipment is organized. The flying is different mostly because of the communication with the pilots. We’re used to understanding where we’re going and knowing what’s going to happen. On the Greek helicopters only the in-flight mechanics hear the signal operator and we have no idea what’s going on”.

“Something from Everyone”

The helicopters might’ve been from both sides, but when it comes to combat doctrine there was only one option: The Israeli one. Unit 31 was formed 13 years ago, almost a generation after the formation of Unit 669 and as they say: experience cannot be replaced.

“This is our second exercise with Unit 669″, says Commander of Unit 31. “In the last exercise, we saw that 669 are very experienced and we decided to train with them again. Our activity mainly involves training sessions. We have peace and few real events, so we watch and learn from units like 669 that have combat experience, just as we learn from the Americans and the rest of the NATO countries. We need to take the best from each”.

And indeed, there is no doubt that unit 669 received the title “combat” for a reason. The unit participated in the First and Second Lebanon Wars and in many operations such as “Cast Lead” and even in “Operation Solomon” in the efforts to bring Ethiopian Jews to Israel.

“These are the Same Principles”

The last day of the exercise arrives. If at first the Israeli pilots could say that they’re still fatigued from the long flight from Israel, or that they haven’t gotten to know the terrain yet, all excuses are now invalid. They’ve already flown in unknown area, in high altitudes and in sunlight that persists until nine in the evening. Now they’re ready for the flagship sortie of the session.

Crews of UH-60 Blackhawks, Apaches, and Apache Longbows left to locate an abandoning pilot, and the leader holds a detailed list as required by NATO: the location of the pilot, confirmation code, threats in the area, and reason for abandonment.

Captain Gad: “It’s very similar to the way we do it. These are the same principles”.

But it seems that no matter what, in some areas the differences are purposeful. Aerial crews from both sides of the Mediterranean Sea are not going to develop identical combat doctrines anytime soon. Still, the breeze reaching us from the east brings a positive gust of spirit.

“There’s a nice openness amongst the pilots. It’s clear that the Greeks willingly want to join efforts and learn lessons”, says Brigadier General Yoav. “I think that we can take a few steps forward, like making our practices more complex”.

Source: WashingtonPost

The rise of Greece’s Golden Dawn: Ultranationalist party raises fears as it builds a network of public aid reserved only for Greek citizens and is accused of violence against immigrants.

At first glance, the shop on a nondescript street in this chaotic capital looks standard-issue military. Fatigues. Camouflage. Hunting gear. Deeper inside, the political message emerges. Black T-shirts emblazoned with modified swastikas — the symbol of the far-right Golden Dawn party — are on sale. A proudly displayed sticker carries a favorite party slogan: “Get the Stench out of Greece.”

By “stench,” the Golden Dawn — which won its first-ever seats in the Greek Parliament this spring and whose popularity has soared ever since — means immigrants, broadly defined as anyone not of Greek ancestry. In the country at the epicenter of Europe’s debt crisis, and where poverty and unemployment are spiking, the surplus shop doubles as one of the party’s dozens of new “help bureaus.” Hundreds of calls a day come in from desperate families seeking food, clothing and jobs, all of which the Golden Dawn is endeavoring to provide, with one major caveat: for Greeks only.

To fulfill its promise of a Greece for Greeks alone, the party appears willing to go to great lengths. Its supporters — in some instances with the alleged cooperation of police — stand accused of unleashing a rash of violence since the party rose to national office, including the stabbings and beatings of immigrants, ransacking an immigrant community center, smashing market stalls and breaking the windows of immigrant-owned shops.

Attacks have not stopped at foreigners. One Golden Dawn legislator slapped a left-wing female politician on national television. Party supporters have attempted to shut down performances of progressive theater. Activists see the party’s hand behind three recent beatings of gay men. The Golden Dawn has also begun engaging left-wing anarchy groups in street battles — more evidence, observers say, of a societal breakdown that some here fear could slide into a civil war if Greece is forced out of the euro and into an even deeper crisis.

But perhaps more worrisome, critics say, are signs that the Golden Dawn is establishing itself as an alternative authority in a country crippled by the harsh austerity imposed by its international lenders. It has set up its own “pure” blood bank, providing and accepting donations to and from Greeks only, in a nation of 11 million that is also home to roughly 1.5 million refugees and migrants, many of them from the Middle East, South Asia and Africa. As the party attempts to place a swelling number of unemployed in jobs, its officials say they have persuaded a major restaurant chain to begin replacing immigrants with Greek workers.

Landlords can seek the party’s help with the eviction of immigrant tenants. The Golden Dawn can provide not only government health inspectors and lawyers sympathetic to its goals, but also security, in the form of black­-uniformed followers with military haircuts who salute one another with upraised fists.

From his office inside the shop, Elias Panagiotaros, one of the new national legislators from the Golden Dawn, denied that the party is engaging in systematic attacks. But ethnic Greeks, he added, “have the right to protect themselves and their property from all these illegal savages.”

“During difficult periods of war or economic disaster, as we are facing now, there are people who have to do the hard job, the dirty job,” Panagiotaros said. “We are the ones.”

As deeply indebted European nations undergo waves of harsh government cuts in exchange for European Union-backed bailouts, observers warn that the fabric of society in some countries is being stretched to its breaking point. As countries trim spending, the elderly and disabled are enduring deep reductions in aid and pensions. Workers are losing their jobs or facing sharp salary cuts. Taxes are increased in the middle of steep recessions.

Other hot spots in Europe

The crisis has fanned the fires of independence in Catalonia and Dutch-speaking Belgium, threatening to break up the Spanish and Belgian states. But nowhere is the stress of the crisis more profound than here in Greece, where the deepest of cuts have left a grim tableau. One in every four Greeks is without work. Youth unemployment is above 50 percent. The suicide rate is climbing. Medical treatments for cancer and other illnesses have become harder to get. Growing intravenous drug use is causing a spike in the rate of HIV infection, according to a study published in the Lancet medical journal.

The collapsed economy is fertile ground for the Golden Dawn. Born in the 1980s and populated by Greek nationalists, including some who fought with the Serbs in the Balkans and had ties to Greece’s former military dictatorship, the party won its first-ever seats in Parliament in May with 7 percent of the vote. A recent poll showed that 22 percent of Greeks view the party favorably.

To be sure, nationalist and ­anti-immigrant parties are rising across Europe. But observers put the Golden Dawn in a league of its own. In 1987, the magazine of the party — headed by Nikolaos Michaloliakos, a former commando in the Greek special forces — published an issue hailing Hitler as “the great man of the 20th century.” On a recent visit to the help bureau, a poster heralding the Third Reich’s 1936 Berlin Games hung on a wall.

In a nation where memories of World War II-era atrocities remain fresh, polls have shown that most Greeks who support the Golden Dawn are doing so based solely on its anti-immigrant stance and that they largely dismiss the group’s more hard-core attributes. But its extracurricular activities are becoming more violent.

“They speak of ‘cleaning-up’ operations,” said Vassiliki Georgiadou, an academic who has studied the movement. “They will try, violently if needed, to ‘clean up’ whole neighborhoods, towns, the country.”

Greek Justice Minister Antonis Roupakiotis said he is concerned about the party’s alleged ties to the police and military. Accusations are rife that police may be working with the Golden Dawn on a new nationwide stop-and-search campaign targeting illegal immigrants. Activists also allege that segments of the police may be colluding with the party in anti-immigrant attacks, which the government estimates number at least two or three a week.

There have been limited attempts to investigate the party, including lifting parliamentary immunity for two Golden Dawn legislators who were recently videotaped harassing an immigrant market. But critics say the government has been reluctant to more broadly confront the party’s alleged abuses. Rather than banning the party, as some here suggest, Roupakiotis said the best solution is to improve social conditions in Greece to undermine the Golden Dawn’s strength.

‘Taking advantage’

“Greece fought the fascists in World War II, thousands of Jews ended up in crematoriums and now we are facing this threat again,” Roupakiotis said. He later added: “This is being caused by the tough conditions Greece is being forced to endure. Extremists are taking advantage of the situation.”

Yet Roupakiotis and others also blame the heavy flow of migrants from the Middle East and Asia who use Greece as a back door to enter the European Union, most often via Turkey. The situation is being made worse by European policies that allow E.U. countries to deport undocumented immigrants to their entry point in the union, often meaning Greece. As a result, the population in Greek jails is 40 percent non-Greek.

Since the Golden Dawn’s rise to office this year, immigrant communities across Greece are reporting what they describe as a reign of terror. In the America Square neighborhood of Athens, for instance, immigrants have begun organizing night watches after shopkeepers had their storefronts vandalized and immigrant men were assaulted. Earlier this month, residents say, a group of Greek men dressed in black stripped and humiliated an Ethiopian woman.

Some alleged attacks involve nothing more than insults. Others are more serious.

On Sept. 22, Ali Riasat Ghulam, a 47-year-old Pakistani man who has lived in Greece for 22 years, was at a gas station near his home in northern Athens. Two Greek men clad in black drove up in a car. The men, he said, asked him where he was from. After Ghulam replied “Pakistan,” the men attacked him with a knife, leaving him with three stab wounds that are still healing, including a 12-inch circular gash on his chest.

“We are terrified,” said Ghulam, who shares a rundown apartment on the edge of Athens with five other Pakistani immigrants. “We do not go out alone anymore, not even to the grocery store. We know the Golden Dawn is out there.”

Source: Ethnos.gr

«Αυτός που λέει ότι αγαπά τον Θεό και μισεί τον αδελφό του είναι ψεύτης! Πως μπορείς να αγαπάς τον Θεό που δεν τον είδες και να κακοποιείς τον αδελφό σου που τον βλέπεις καθημερινά;» αναρρωτιέται ο μητροπολίτης σε νέα παρέμβασή του, χρησιμοποιώντας απόσπασμα από το κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο.
Ο μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης, που καυτηρίασε τις πρακτικές του ακροδεξιού κόμματος μετά τα όσα έγιναν έξω από το θέατρο Χυτήριο στην πρεμιέρα του έργου Corpus Christi -και δέχθηκε απειλές και επιθέσεις για την επιλογή του αυτή- με νέα του παρέμβαση την Δευτέρα συνεχίζει να διαχωρίζει την ορθόδοξη χριστιανική πίστη από τις βίαιες, επιθετικές πρακτικές της Χρυσής Αυγής.

Οπως τονίζει, η διδασκαλία της Εκκλησίας είναι ευθέως αντίστροφη με όσα πρεσβεύει το κόμμα και μάλιστα η υιοθέτηση της μίας πρακτικής αποκλείει την άλλη, δηλαδή δεν είναι δυνατόν να δηλώνει κανείς πιστός χριστιανός και ταυτόχρονα να ενστερνίζεται τέτοιες θέσεις και πρακτικές.
«Εχετε κάθε δικαίωμα να έχετε τις απόψεις σας και ασφαλώς η Εκκλησία του Χριστού έχει υποχρέωση να οριοθετεί την αλήθεια Της», τονίζει ο ιεράρχης.

Ολόκληρο το κείμενο της επιστολής – απάντησης του Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης Παύλου στην Χρυσή Αυγή:
Διάβασα με πολλή προσοχή το Δελτίο Τύπου της Χρυσής Αυγής το οποίο αφορά στο πρόσφατο κείμενο μου και θέλω να παρατηρήσω τα κάτωθι. Είναι ένα κείμενο ήρεμο, πολύ μελετημένο, αλλά και πολύ αποκαλυπτικό. Τώρα μπορώ να είμαι απολύτως βέβαιος για την ορθότητα και την αναγκαιότητα της παρεμβάσεως μου. Τονίζεται στο κείμενο και μάλιστα δύο φορές ότι «η Χρυσή Αυγή στηρίζει την Ορθοδοξία σαν απαραίτητο συστατικό της εθνικής μας ταυτότητας». Το πρώτο όμως ερώτημα που γεννιέται είναι για το ποιά «Ορθοδοξία» μιλάει η Χρυσή Αυγή; Για την Ορθοδοξία της Εκκλησίας η για την «Ορθοδοξία» τη δική Της;

Βασικό περιεχόμενο της Εκκλησίας είναι Αγάπη. Είναι πολύ χαρακτηριστικές μερικές επισημάνσεις από το Ευαγγελικό κείμενο: Ο Θεός είναι αγάπη! Εφόσον εποιήσατε ενί τούτων των αδελφών μου των ελαχίστων ΕΜΟΙ εποιήσατε! Ήμουν ΞΕΝΟΣ και συνηγάγετέ με! Είδες τον Αδελφό σου, είδες Κύριον τον Θεόν σου! Ο Άγιος Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος δεν μας αφήνει περιθώρια ψευδαισθήσεων: «Αυτός που λέει ότι αγαπά τον Θεό και μισεί τον αδελφό του είναι ψεύτης! Πως μπορείς να αγαπάς τον Θεό που δεν τον είδες και να κακοποιείς τον αδελφό σου που τον βλέπεις καθημερινά;» (Α Καθολ. Ιωάννου δ, 20)
Αυτά και πολλά άλλα συνιστούν την Ορθοδοξία του Ευαγγελίου. Η πιο χαρακτηριστική διαφοροποίηση του παλαιού από το νέο κόσμο εκφράζεται με τα λόγια του Χριστού: «ηκούσατε ότι ερρέθη τοις αρχαίοις: αγαπήσεις τον πλησίον σου και μισήσεις τον εχθρόν σου. Εγώ δε λέγω υμίν, αγαπάτε τους εχθρούς υμών, ευλογείτε τους καταρωμένους υμάς, καλώς ποιείτε τοις μισούσιν υμάς και προσεύχεσθε υπέρ των επηρεαζόντων υμάς και διωκόντων υμάς» (Ματθ. Ε 43-44)

Το ερώτημα λοιπόν το απλό και καίριο προς κάθε κατεύθυνση είναι ποιά σχέση έχουν όλα αυτά με τις πρακτικές και τις συμπεριφορές της Χ.Α; Έχει καμμία σχέση η «Ορθοδοξία» της Χ.Α με την πίστη, το βίωμα και την Ορθοδοξία του Ευαγγελίου; Είναι ευθέως αντίστροφες και αλληλοαποκλειόμενες. Η παρέμβαση μου λοιπόν ήτο άκρως απαραίτητη διότι οριοθετούσε την αληθινή ευαγγελική αλήθεια από την πλάνη και αποκάλυπτε το γιατί δεν συμβιβάζεται η ορθόδοξη πίστη με τις απόψεις και τις πρακτικές της Χ.Α. Δεν πολιτικολογώ λοιπόν απέναντι ενός ορισμένου κόμματος, όπως με κατηγορείτε, αλλά θεολογώ υπερασπιζόμενος την αληθινή Ορθοδοξία. Τα επιχειρήματά μου δεν τα αντλώ από την τοποθέτηση και τις αρχές ενός άλλου κόμματος, αλλά από το Ευαγγέλιο του Χριστού.
Το παραμύθι περί πολιτικολογίας καιρός να σταματήσει από όλους. Δεν πρόσεξαν άραγε οι συντάκτες του Δελτίου Τύπου ότι στο ίδιο το κείμενο ασκώ δριμύτατη κριτική και σε άλλους πολιτικούς σχηματισμούς; Ας διαβάσουν τουλάχιστον παλαιότερα κείμενα μου και θα το διαπιστώσουν. Μία ακόμη παρατήρηση: Η Εκκλησία είναι του Χριστού και όχι του Έθνους. Μια Εθνική Εκκλησία που μπορεί να μάχεται τα μέλη μιας άλλης Εκκλησίας λόγω του χρώματος των μελών της είναι μια αιρετική Εκκλησία. Ο λόγος του Ευαγγελίου είναι σαφής «ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρσεν και θήλυ, πάντες γαρ ημείς εις εστέ εν Χριστώ Ιησού».(Γαλάτ. 2, 28). Είναι προτιμότερο να είσαι άθεος από το να μπερδεύεις η να χρησιμοποιείς την πίστη και την Εκκλησία για να παγιδεύσεις τους ανθρώπους. Χαίρομαι που αποδοκιμάζετε τις απειλές και τις χυδαιολογίες οι οποίες άλλωστε δεν με φοβίζουν, αλλά εκθέτουν όσους τις εξακοντίζουν.

Βέβαια προσφέρετε και μία σημαντική είδηση. Ότι στις εκδηλώσεις συμμετείχατε προσκεκλημένοι από τους διοργανωτές. Είναι πλέον ευθύνη δική τους να απαντήσουν, αν το επιχείρημά σας είναι αληθές η ψευδές. Ασφαλώς έχετε κάθε δικαίωμα να έχετε τις απόψεις σας και ασφαλώς η Εκκλησία του Χριστού έχει υποχρέωση να οριοθετεί την αλήθεια Της.
Η επιστολή Παύλου ακολούθησε σχετική ανακοίνωση της Χρυσής Αυγής, στην οποία αναφερόταν ότι «για πρώτη φορά στα Ελληνικά χρονικά, Έλληνας Ιεράρχης πήρε θέση ανοικτά εναντίον νόμιμα εκλεγμένου πολιτικού κόμματος της πατρίδος μας, αποδίδοντας προς αυτό βαρύτατους χαρακτηρισμούς και υπονοούμενα».
Το πλήρες κείμενο της ανακοίνωσης, που υπογράφεται από τον Απόστ.Καραΐσκο:
Με μεγάλη έκπληξη παρακολούθησα την τηλεοπτική σας συνέντευξη στην κρατική τηλεόραση, το πρωί του Σαββάτου της 20ης Οκτωβρίου 2012, όπου για πρώτη φορά στα Ελληνικά χρονικά, Έλληνας Ιεράρχης πήρε θέση ανοικτά εναντίον νόμιμα εκλεγμένου πολιτικού κόμματος της πατρίδος μας, αποδίδοντας προς αυτό βαρύτατους χαρακτηρισμούς και υπονοούμενα. Κανένα Χριστό δεν πήγαν να προστατεύσουν (όπως ισχυριστήκατε στη συνέντευξη) τα στελέχη της ΧΡΥΣΗΣ ΑΥΓΗΣ, Σεβασμιώτατε, στο Θέατρο ΧΥΤΗΡΙΟ. Με την πράξη συμπαράστασης προς τους διαμαρτυρόμενους συμπολίτες μας, των οποίων το θρησκευτικό αίσθημα πλήττεται βάναυσα από τέτοιου είδους «καλλιτεχνικές παραστάσεις», απλώς θέλησαν να ασκήσουν πίεση προς την πολιτεία για την εφαρμογή των νόμων και της κοινής λογικής
Επομένως η πράξη των στελεχών της ΧΡΥΣΗΣ ΑΥΓΗΣ, δεν ήταν μια ενέργεια θρησκευτικού ακτιβισμού για την προστασία της θρησκείας, αλλά μια ενέργεια πολιτικού ακτιβισμού για την εφαρμογή των νόμων. Λυπάμαι ειλικρινά που αυτούς τους δύσκολους καιρούς για την Πατρίδα μας, αφήσατε το ποιμαντορικό και φιλανθρωπικό σας έργο για να ασχοληθείτε με πολιτικά κόμματα.
Σε περίπτωση που δεν το γνωρίζετε, η θέση της ΧΡΥΣΗΣ ΑΥΓΗΣ για την εκκλησία και την Ορθοδοξία αποδίδεται από τα λόγια του Στρατηγού Μακρυγιάννη: «Και είπαν οι άθρησκοι που εβάλαμεν εις τον σβέρκο μας να μη μανθάνουν τα παιδιά μας Χριστόν και Παναγίαν, διότι θα μας παρεξηγήσουν οι ισχυροί. Και βγήκαν ακόμη να’ ποτάξουν την Εκκλησίαν, διότι έχει πολλήν δύναμη και την φοβούνται. Και είπαν λόγια άπρεπα δια τους παπάδες. Εμείς, με σκιάν μας τον Τίμιον Σταυρόν, επολεμήσαμεν ολούθε, σε κάστρα, σε ντερβένια, σε μπογάζια και σε ταμπούργια. Και αυτός ο Σταυρός μας έσωσε. Μας έδωσε την νίκη και έχασε (οδήγησε σε ήττα) τον άπιστον Τούρκον. Τόση μικρότητα στον Σταυρό, τον σωτήρα μας! Και βρίζουν οι πουλημένοι εις τους ξένους και τους παπάδες μας, τους ζυγίζουν άναντρους και απόλεμους. Εμείς τους παπάδες τους είχαμε μαζί εις κάθε μετερίζι, εις κάθε πόνον και δυστυχίαν. Όχι μόνον δια να βλογάνε τα όπλα τα ιερά, αλλά και αυτοί με ντουφέκι και γιαταγάνι, πολεμώντας σαν λεοντάρια. Ντροπή Έλληνες»!
Δυστυχώς όμως Σεβασμιώτατε, όπως λέει και ο λαός, τα ράσα δεν κάνουν τον παπά. Έτσι η Ορθοδοξία «έβγαλε παπάδες» σαν αυτούς που ανέφερε ο Μακρυγιάννης, αλλά έβγαλε και παπάδες σαν αυτούς της Μονής Βλατάδων της Θεσσαλονίκης. Για τους οποίους ο έγκυρος ιστορικός της Μακεδονίας Απ. Βακαλόπουλος στον μνημειώδη τόμο του “Ιστορία της Μακεδονίας”. σελ. 92, λέει. “Στην Ελληνική παράδοση διεσώθη μέχρι τα χρόνια μας ότι η Θεσσαλονίκη έπεσε στα χέρια των Τούρκων στα 1430 με προδοσία της Μονής Βλατάδων, και αυτό σ’ ανταπόδοση, ότι δεν θα θίξει τα μοναστηριακά κτήματα της Μονής”.
Το έχει η μοίρα αυτού του τόπου φαίνεται, από αρχαιοτάτων χρόνων να βγάζει «Λεωνίδες», αλλά να βγάζει και «Εφιάλτες». Δείτε την αντιδιαστολή που αποπνέεται ανάμεσα στη μήνυση που κατέθεσε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πειραιώς κ.κ Σεραφείμ, εναντίον των συντελεστών της εν λόγω «θεατρικής παράστασης» (τον οποίο κανένα κανάλι δεν το κάλεσε να εξηγήσει τις θέσεις του) και στα όσα εσείς διατυπώσατε για το θέμα, τα οποία έτυχαν της «θερμότατης» υποδοχής και προβολής των «συστημικών» ΜΜΕ. Ευτυχώς όμως, όλοι πια έχουν καταλάβει. Για αυτό και η ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ έχει τέτοια μαζική απήχηση στο Λαό μας.
Δεν γνωρίζω Σεβασμιώτατε αν «οι άθρησκοι», όπως λέει ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, κατάφεραν τελικά «να’ ποτάξουν την Εκκλησίαν», τουλάχιστον ολοκληρωτικά, ούτε γνωρίζω αν κάποιοι ιεράρχες είναι τέκτονες (προσωπικά πιστεύω ότι κάποιοι είναι) και οι ενέργειές τους κατευθύνονται από τον τεκτονισμό. Αυτό που γνωρίζω όμως είναι, ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν πολιτικές δυνάμεις της χώρας μας, οι οποίες προωθούν τη συνταγματική, νομοθετική και θεσμική κατοχύρωση του θρησκευτικού αποχρωματισμού των Ελλήνων στο όνομα μιας δήθεν δημοκρατίας, ενός δήθεν ανθρωπισμού και μιας δήθεν κοινωνίας δικαίου και οι ταγοί της Ορθοδοξίας (πλην εξαιρέσεων) να «σφυρίζουν αδιάφορα» και να «θυμιατίζουν.»
Τέλος, όσον αφορά στις ανώνυμες απειλές που ισχυρίζεστε ότι δεχτήκατε και εμμέσως πλην σαφώς τις συνδέσατε με τη ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ (δεν άκουσα να έχετε αποδείξεις), θα ήθελα να σας παραπέμψω σε μια αφήγηση του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Φυλής κ. Κυπριανού, που αφορά στη ζωή της Γερόντισσας Μυρτιδιώτισας, Ασκήτριας της Κλεισούρας (1886-1974). Σύμφωνα λοιπόν με την αφήγηση στη Μονή της Γερόντισσας-Ασκήτριας, κάποτε έγινε μια κλοπή. Στις ανακρίσεις που έκανε η Αστυνομία, ρωτήθηκε και η Γερόντισσα αν ξέρει κάτι. Τότε αυτή απήντησε «… δεν είδα, αλλά μου φαίνεται ότι πρέπει να είναι αυτός», υποδεικνύοντας κάποιον άνθρωπο. Όπως η ίδια εξομολογήθηκε αργότερα στον Μητροπολίτη Κυπριανό (τότε Αρχιμανδρίτη), η Παναγία παρουσιάστηκε μπροστά της και τη χαστούκισε λέγοντας : «…είδες τον κλέφτη; αφού δεν τον είδες, κλειδί στο στόμα».
Ορθόδοξο ήθος δηλαδή, πέραν των άλλων, σημαίνει «κλειδί στο στόμα», όταν δε είδες και δεν είσαι σίγουρος για αυτό που λες. Άλλως θα γίνουμε ζούγκλα αποδίδοντας ο ένας στον άλλον, αυτά που εμείς νομίζουμε για κείνον και τα οποία πιθανόν να μην έχουν καμία σχέση με την αλήθεια.

Ειδικό Θρησκευτικό Αφιέρωμα

Στην Εκκλησία ο θάνατος γίνεται πανηγύρι. Δεν λέγεται θάνατος ή τελευτή. Αποκαλείται «Κοίμηση». Δεν εξαντλούνται τα πάντα στο εδώ και τώρα. Υπάρχει το γεγονός της μετά του τάφου η αιώνια ζωή. Ὁ Χριστιανός πιστεύει ότι κοιμάται προσωρινώς, για να ξυπνήσει στην αιωνιότητα. Ὁ θάνατος, με την Ανάσταση του Χριστού, γίνεται ένας μεγάλος ύπνος. Αυτό το πανηγύρι, την ελπίδα της αιώνιας βασιλείας, την αγάπη μας στην Παναγία Μητέρα όλων μας, θα δούμε και μέσα από αυτή την παρουσίαση μας, τιμώντας την Κοίμηση της Θεοτόκου . Η Κοίμηση της Θεοτόκου είναι μια Θεομητορική εορτή των Χριστιανικών Εκκλησιών, η οποία εορτάζεται στις 15 Αυγούστου. Στην Ελλάδα γιορτάζεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα σε πολλά μέρη της χώρας, ονομάζεται δε και «Πάσχα του καλοκαιριού». Κατά την παράδοση, όταν η Παναγία πληροφορήθηκε άνωθεν τον επικείμενο θάνατό της, προσευχήθηκε στο όρος των Ελαιών, ετοιμάστηκε και ανέφερε το γεγονός στους Αποστόλους. Επειδή κατά την ημέρα της κοίμησης δεν ήταν όλοι οι Απόστολοι στα Ιεροσόλυμα, μια νεφέλη τους άρπαξε και τους έφερε κοντά της. Την τοποθέτησαν στο μνήμα της Γεσθημανής. Μετά από τρεις μέρες ο τάφος ήταν άδειος. Η Παναγία ανελήφθη στους ουρανούς.

H Κοίμηση της Θεοτόκου, ψηφιδωτό από τη Μονή της Χώρας στην Κωνσταντινούπολη

Κατά την παράδοση, είθισται περίοδος νηστείας για τη συγκεκριμένη εορτή, που καθιερώθηκε τον 7ο αιώνα. Αρχικά ήταν χωρισμένη σε δύο περιόδους, εκείνη πριν την γιορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα και εκείνη πριν της γιορτής της Κοίμησης της Θεοτόκου. Το 10ο αιώνα, συνενώθηκαν σε μια νηστεία που περιλαμβάνει 14 ημέρες και ξεκινά την 1η Αυγούστου. Κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης νηστείας, νηστεύεται το λάδι εκτός του Σαββάτου και της Κυριακής, ενώ στη γιορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα καταλύεται το ψάρι. Κατά τη γιορτή της Κοίμησης της Θεοτόκου καταλύονται τα πάντα, εκτός κι αν η γιορτή πέσει σε ημέρα Τετάρτη ή Παρασκευή, οπότε καταλύεται μόνο το ψάρι.

Στις 15 Αυγούστου χιλιάδες πιστών με την ψυχή γεμάτη ελπίδα και κατάνυξη, προστρέχουν στα αμέτρητα προσκυνήματα, όπου λιτανεύονται οι θαυματουργές εικόνες της Παναγίας για να μαρτυρήσουν τη πίστη τους στο πρόσωπο της Μητέρας του Θεανθρώπου και να την ικετέψουν να μεσολαβήσει στον Υιό της για τη σωτηρία της ψυχής τους, αφού, σύμφωνα με τη θρησκευτική παράδοση η Παναγία λίγο πριν τη μετάστασή της στους Ουρανούς υποσχέθηκε ότι δεν θα σταματήσει να φροντίζει για όλον τον κόσμο και θα γίνει η μεσίτρια στον Υιό της για τη σωτηρία της ανθρωπότητας.

Η Παναγία, όμως, δεν έχει μόνο θρησκευτική σημασία για τους Έλληνες αλλά και εθνική, αφού πολλές φορές το πρόσωπό της έχει συνδεθεί με τους αγώνες του έθνους και έτσι ο ελληνικός λαός την τιμά και τη σέβεται περισσότερο από κάθε άλλο ιερό πρόσωπο.

Ο Αύγουστος είναι η εποχή διακοπών και ξεγνοιασιάς για τους σύγχρονους Έλληνες. Μήνας «προσκυνήματος» των Ελλήνων και των Αποδήμων αδελφών μας στα άγια χώματα των περήφανων πλην ερημωμένων χωριών της Ελληνικής υπαίθρου που κάθε χρόνο αυτές τις μέρες ξαναπαίρνουν ζωή και κουράγια. Επίσης είναι ο Μήνας της Παναγιάς η γιορτή της μετάστασής της ισοδυναμεί με Πάσχα. Άρρηκτα δεμένα η πίστη και η παράδοση, σ’ ένα μείγμα που χαρακτηρίζεται ως Ελληνική ταυτότητα, μια και παίρνει τις εκφράσεις όλων των αισθημάτων και συναισθημάτων κάθε τόπου κάθε περιοχής, κάθε τοπικής κοινωνίας.

Ο Δεκαπενταύγουστος είναι μια μέρα κατά την οποία η ορθόδοξη Ελληνική ψυχή στρέφει τα μάτια της με βαθειά κατάνυξη και προσμονή προς την υπεραγία Θεοτόκο. Η ψυχή του λαού μας είναι στενά συνδεδεμένη με το μυστήριο το οποίο δημιουργούν για την Παναγιά οι θρύλοι και οι ιστορίες γύρω από το όνομά της. Η μεγάλη πίστη που τρέφει ο λαός μας προς την Παναγία είναι ο φάρος που φωτίζει την πολυκύμαντη ζωή του και των εθνικών του αγώνων. Η Παναγιά είναι παρούσα σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής του λαού και του έθνους μας γιατί μόνο κοντά της ο μικρός και αδύναμος άνθρωπος κλυδωνισμένος από τα ισχυρά κύματα των δοκιμασιών, των πόνων και δακρύων, των θλίψεων και κακιών, βρίσκει καταφυγή και παρηγοριά. Μόνο κοντά στην Παναγιά κατευνάζεται η ορμή της δοκιμασίας, διαλύονται τα μαύρα σύννεφα της θλίψης, λησμονείται ο πόνος, σταματούν τα δάκρυα και ο άνθρωπος ζει εν ειρήνη και αγαλλίαση. Οδηγήτρια και υπέρμαχος του έθνους μας η Παναγιά στάθηκε στις δύσκολες στιγμές αρωγός στους αγώνες του.

Η Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες γιορτές της χριστιανοσύνης, ενώ η προετοιμασία των πιστών αρχίζει από την 1η Αυγούστου με τη νηστεία που διαρκεί μέχρι τον Δεκαπενταύγουστο, αποτελώντας για τους Ορθόδοξους χριστιανούς το «Πάσχα του καλοκαιριού» όπως αανφερθήκαμε και πιο πάνω.

• Ορισμένα από τα Ονόματα που έχουν δοθεί στην Παναγιά

Τα ονόματα της Παναγίας που ο λαός έχει δώσει στην είναι πολλά. Ο ευσεβής λαός μας αποδίδει στην Παναγιά και διάφορες επωνυμίες δια των οποίων εκδηλώνει τον σεβασμό και ευλάβειά του. Το όνομα της «Παρθένου Μαρίας», το ιερότερο ίσως πρόσωπο της Ορθοδοξίας, συνοδεύεται από ένα μεγάλο αριθμό προσωνυμιών που της έχουν δοθεί, λόγω των ιδιοτήτων της, του χρόνου που γιορτάζει, της θέσης που βρέθηκε η εικόνα της, της τοποθεσίας που βρίσκεται η εκκλησία της. Οι λαϊκές αυτές επωνυμίες αποδίδονται στην Παναγιά από διάφορες αιτίες. Έτσι: Από τον εικονογραφικό τύπο της Παράστασής της έχουμε την Παναγιά βρεφοκρατούσα, γλυκοφυλούσα, ρόδον το αμάραντο, τριχερούσα, θρυηνωδούσα…Από τις Ιδιότητες της Παναγιάς έχουμε την Παναγιά Βαγγελίστρα, Ελεούσα, Μεγαλόχαρη, Ορφανή, Παρηγορήτρια, Οδηγήτρια…Από την Παλαιότητα της εικόνας της έχουμε Παναγιά Μαχαιρωμένη, Παλαιοπαναγιά, Μαυριώτισσα… Από τον τρόπο Εύρεσης της εικόνας της έχουμε την Παναγιά Θεοσκέπαστη, Μυρτιδιώτισσα, Σπυλαιώτισσα, Κρεμαστή, Πλατανιώτισσα…Από τον Τόπο Προέλευσης έχουμε την Παναγιά την Ατταλιώτισσα, Καναλιώτισσα, Ξενιά, Πολίτισσα, Παναγιά Σουμελά…

Λόγω τη Τοποθεσίας που βρέθηκε η Εικόνα της ή όπου υπάρχει ο Ναός της, της δίδονται επίθετα όπως, Παναγία η Σουμελά (στο όρος Μελά), Παναγία η Μελικαρού (στη Σκύρο), Παναγία η Φοδελιώτισσα (στο Φόδελε Ηρακλείου), Παναγία η Λιθινιώτισσα (Λιθίνες Σητείας), Παναγία η Θαλασσινή, (στην Ανδρο, σε βράχο μέσα στη θάλασσα), Παναγία η Ανέμη, (στη Σαμοθράκη επειδή φυσά δυνατός άνεμος σε ξωκλήσι της).

Στη Μάνη, την ονομάζουν Παναγία η Γιάτρισσα για τις θεραπευτικές της ικανότητες, στη Σαμοθράκη, Παναγία ηΚουφή γιατί θεραπεύει προβλήματα ακοής, στις ΣέρρεςΠαναγία ηΛεχούσαγιατί προστατεύει τις λεχώνες. Προσωνυμίες της δίδονται επίσης, λόγω της ημερομηνίας που γιορτάζει. Έτσι στην Σίφνο, βρίσκεται η Παναγιά η Δεκαπεντούσα, (γιορτάζει τον Δεκαπενταύγουστο), στη ΣαντορίνηΠαναγιά η Τριτιανή (γιορτάζει την τρίτη μέρα του Πάσχα), στη ΣαμοθράκηΠαναγιά η Εικοσπενταρούσσα ( γιορτάζει της Μεσοπεντηκοστή).

Ιδιαίτερα γνωστά είναι επίσης τα επίθετα Μεγαλόχαρη και Φανερωμένη. Η δεύτερη προσωνυμία, αποδίδεται σε εικόνες που φανέρωσαν την ύπαρξη τους με κάποιο θαύμα. Πολλές φορές, αυτό γίνεται μέσω κάποιου οράματος, όπως η εμφάνιση της Παναγίας, στη μοναχή Πελαγία και η εν συνεχεία ανεύρεση της εικόνας της στις 30 Ιανουαρίου του 1823.

• Ορισμένες περιοχές που είναι ιδιαίτερα ονομαστές για την Γιορτή της Παναγιάς του Δεκαπενταγουστου.

Με επίκεντρο την Παναγία της Τήνου και την Παναγία Σουμελά εορτάζεται σε ολόκληρη τη χώρα η Κοίμηση της Θεοτόκου. Η Παναγία, το ιερότερο από τα πρόσωπα της Ορθοδοξίας, δοξάζεται σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, αλλά και στις χώρες τις Διασποράς, όπου διαμένουν οι Απόδημοι Έλληνες. Πιο κάτω θα σας περιγράψουμε μια χαρακτηριστική εικόνα της Κοίμησης της Θεοτόκου.

Η Κοίμηση της Παναγίας γύρω στο 1600, 37,5x32,2εκ. άγνωστος ζωγράφος από την Κρήτη

Στην εικόνα αυτή με το ελλειψοειδές σχήμα παριστάνονται η Κοίμηση της Θεοτόκου, η Μετάσταση και το επεισόδιο του Ιεφωνία. Η Κοίμηση της Θεοτόκου με τη μεγάλη νεκρική κλίνη, τον Χριστό που παραλαμβάνει την ψυχή της Παναγίας, τους αποστόλους και τους δύο υμνογράφους, Ιωάννη Δαμασκηνό και Κοσμά Μελωδό, αναπτύσσεται στο κεντρικό τμήμα της επιφάνειας. Οι απόστολοι έρχονται από τα πέρατα του κόσμου επάνω σε δύο νεφελώματα. Όπως συνηθίζεται, το επεισόδιο με τον αρχάγγελο Μιχαήλ που κόβει τα χέρια του Ιεφωνία, παριστάνεται σε μικρότερη κλίμακα μπροστά από την κλίνη και στον ουρανό βρίσκεται η Μετάσταση της Θεοτόκου. Στο τελευταίο επεισόδιο η Παναγία μεταφέρεται επάνω σε νεφέλωμα από δύο αγγέλους στον ουρανό. Δύο άλλοι άγγελοι έχουν ανοίξει τις πύλες του ουρανού για να την υποδεχτούν. Η κορνίζα είναι ξυλόγλυπτη με διάτρητη διακόσμηση σε στυλ μπαρόκ, που περιλαμβάνει την αετωματική επίστεψη, αγγέλους, γιρλάντες και ερωτιδείς.

Ας μελετήσουμε περιλιπτικά τις Παναγιές των Περιοχών :

• Η Παναγία της Τήνου

Η εικόνα της Παναγίας της Τήνου βρέθηκε στις 30 Ιανουαρίου του 1823, έπειτα από πολλές προσπάθειες και με την υπόδειξη της Παναγίας στη μοναχή Πελαγία, στην ιστορική Μονή της «Κυράς των Αγγέλων», στο Κεχροβούνι. Η αξίνα χτύπησε σε ξύλο και η εικόνα κόπηκε στα δύο. Αλλά κόπηκε στη μέση, χωρίς να χαλάσουν οι μορφές της Παρθένου και του αρχαγγέλου Γαβριήλ. Με Βασιλικό Διάταγμα του 1836, καθιερώθηκε ο εορτασμός της Παναγίας στην Τήνου να είναι οκταήμερος και διαρκεί έως τα «εννιάμερα της Θεοτόκου», στις 23 Αυγούστου, όπου μέσα σε ατμόσφαιρα συγκίνησης, κατάνυξης και σεβασμού, ψάλλονται ύμνοι και εγκώμια, μπροστά στον επιτάφιο και την εικόνα.

• Παναγία Σουμελά

Η Παναγία Σουμελά αποτελεί το σύμβολο της ποντιακής πίστης, αν και η πρώτη ονομασία της θαυματουργής εικόνας ήταν Αθηνιώτισσα. Την εικόνα της Παναγίας Σουμελά αγιογράφησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς και μετά το θάνατό του τη μετέφερε στην Αθήνα ο μαθητής του Ανανίας και την τοποθέτησαν σε περικαλλή ναό της Θεοτόκου. Έτσι αρχικά ονομάστηκε ως Παναγία η Αθηνιώτισσα.

Στο τέλος του 4ου αιώνα (380-386 μ.Χ.), η Παναγία η Αθηνιώτισσα εμφανίστηκε ως όραμα στους μοναχούς Σωφρόνιο και Βαρνάβα, στη Αθήνα και τους κάλεσε στην εκκλησία. Εκεί είδαν την εικόνα να σηκώνεται από το προσκυνητάρι, να βγαίνει από το παράθυρο και να πετάει προς τα ουράνια. Συγχρόνως, άκουσαν την Θεοτόκο να λέει: «Πηγαίνω στην Ανατολή. Προπορεύομαι στο όρος Μελά. Ακολουθήστε με…». Οι μοναχοί την ακολούθησαν και στο όρος Μελά, στον Πόντο, όπου στάθηκε, κτίστηκε μεγάλος Ναός και Μονή. Έτσι η εικόνα πήρε την ονομασία Σουμελά από τη φράση «στου Μελά».

• Η Παναγία στο Μικρόκαστρο Κοζάνης

Ιδιαίτερος είναι ο εορτασμός του Δεκαπενταύγουστου στο ιστορικό μοναστήρι της Παναγίας στο Μικρόκαστρο του δήμου Σιάτιστας. Κάθε χρόνο χιλιάδες πιστοί προσκυνούν την εικόνα της Παναγίας που χρονολογείται από το 1603, ενώ εντύπωση προκαλεί η αναβίωση του εθίμου των προσκυνητών καβαλάρηδων από τη Σιάτιστα. Το έθιμο των καβαλάρηδων προσκυνητών έρχεται από την τουρκοκρατία, όταν αποτελούσε μια ευκαιρία στους σκλαβωμένους να δείξουν τη λεβεντιά και τον πόθο τους για λευτεριά. Στις 14 και 15 Αυγούστου όλη η Σιάτιστα δονείται στους ρυθμούς των χάλκινων και του ασταμάτητου γλεντιού.

• Παναγία της Εκατονταπυλιανής

Ο ναός της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής βρίσκεται στην Παροικία, της Πάρου. Για το ναό αυτό υπάρχουν δύο ονομασίες: «Καταπολιανή» και «Εκατονταπυλιανή». Σύμφωνα με την παράδοση η Κατοπολιανή έχει ενενήντα εννέα φανερές πόρτες, ενώ η εκατοστή είναι κλειστή και δεν φαίνεται. Η πόρτα αυτή θα φανεί και θα ανοίξει, όταν οι Έλληνες πάρουν την Πόλη. Πολλές παραδόσεις αναφέρονται στην ίδρυση της Εκατονταπυλιανής. Η πρώτη μας πληροφορεί ότι, όταν η Αγία Ελένη μητέρα πήγαινε στην Παλαιστίνη για να βρει τον Τίμιο Σταυρό, έφτασε στην Πάρο και προσευχήθηκε σε έναν μικρό ναό που βρίσκονταν στη θέση της Εκατονταπυλιανής. Κατά την προσευχή της έκανε τάμα ότι αν βρει τον Τίμιο Σταυρό, να χτίσει στη θέση αυτή έναν μεγάλο ναό. Η προσευχή της εισακούστηκε, βρήκε τον Τίμιο Σταυρό και, πραγματοποιώντας το τάμα της, ανήγειρε τον μεγαλόπρεπο ναό της Εκατονταπυλιανής. Μια δεύτερη παράδοση αναφέρει ότι το τάμα της Αγίας Ελένης ολοκλήρωσε ο γιος της Άγιος Κωνσταντίνος, αυτοκράτορας του Βυζαντίου, καθώς η ίδια δεν πρόλαβε να πραγματοποιήσει την υπόσχεσή της.

• Παναγία στην Κεφαλονιά

Στη νότια Κεφαλονιά, κοντά στο χωριό Μαρκόπουλο, βρίσκεται ο ναός της Κοιμήσεως. Εκεί από την εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (6 Αυγούστου) εμφανίζονται μέσα κι έξω από τον ναό φίδια. Είναι τα λεγόμενα «φίδια της Παναγίας». Στο μέρος αυτό, όπως λέει η παράδοση, υπήρχε ένα παλιό μοναστήρι της Παναγιάς, μεγάλο και πλούσιο. Όταν το μοναστήρι δέχτηκε επίθεση από πειρατές οι καλόγριες για να μην πέσουν στα χέρια τους παρακάλεσαν την Παναγία να τις κάνει πουλιά ή φίδια. Έτσι σαν φίδια Ιερά πλέον γυρίζουν κάθε χρόνο στις αρχές του Αυγούστου και όσο περνούν οι μέρες πληθαίνουν και την παραμονή της Κοιμήσεως αυξάνονται υπερβολικά. Τα φίδια είναι γκρίζα, λεπτά, και δεν περνούν το μέτρο. Στο πλατύ τους κεφάλι σχηματίζεται ένας μικρός σταυρός, καθώς επίσης και στην άκρη της λεπτής γλώσσας τους. Σύμφωνα με την παράδοση αν κάποια χρονιά τα φίδια δεν παρουσιασθούν, είναι κακό σημάδι. Αυτό συνέβη το 1940, καθώς και το 1953, οπότε δοκιμάσθηκε το νησί από τους σεισμούς.

• Η Παναγία στην περιοχή Καλαμπάκας

Η περιοχή της Καλαμπάκας, όπως και ολόκληρη η Ελλάδα, τιμά ιδιαίτερα την Παναγία κάτι που αποδεικνύεται από το πλήθος των εκκλησιών και μοναστηριών που αναφέρονται στο πρόσωπό της. Πολλές είναι και οι εικόνες που δίνουν, η κάθε μία με ξεχωριστό και ιδιαίτερο τρόπο, αυτό το στοιχείο που ο λαός αντιλαμβάνεται και θέλει να προσδώσει στο πρόσωπο της Παναγίας. Κατ’ αρχήν υπάρχει η ανεκτίμητης αξίας αμφιπρόσωπη εικόνα του Αρχαίου Ναού Κοιμήσεως Θεοτόκου Καλαμπάκας όπου από τη μια πλευρά εικονίζεται η κοίμησή της και από την άλλη η σταύρωση του κυρίου. Είναι η Παναγιά της Καλαμπάκας (Παναγιά η Καλαμπακιώτισσα) αφού έτσι αντιμετωπίζεται από τους Καλαμπακιώτες. Η εικόνα λόγω των περιπετειών που είχε στο παρελθόν (εκλάπη δυο φορές) φυλάσσεται, για λόγους ασφαλείας, στην Ι. Μονή Βαρλαάμ απ’ όπου και μεταφέρεται τον δεκαπενταύγουστο για προσκύνημα στον ναό της. Η εικόνα σύμφωνα με απόψεις ειδικών είναι της Παλαιολογείων χρόνων ΙΔ΄ αιων. δώροΙωάννου Καντακουζινού και Θεοδώρας Καντακουζινής ενώ κατ’ άλλους (καθ. Ευθ. Τσιγαρίδας) είναι έργο του μεγάλου κρητικού ζωγράφου Θεοφάνη Στρελίτζα Μπάθα (1527) χρόνια που αγιογράφησε το καθολικό της Μονής Αγίου Νικολάου αναπαυσά Μετεώρων. Στην Ιερά Μονή Μεγάλου Μετεώρου υπάρχουν δυο εικόνες της Παναγιάς.

Στη μια (δεσποτική εικόνα τέμπλου) εμφανίζεται με βασιλική περιβολή κρατώντας στο αριστερό χέρι τον Ιησού Χριστό και στο δεξί άνθος. Πρόκειται για την Παναγιά «Ρόδον το αμάραντον»έργο, σύμφωνα με επιγραφή στο αριστερό τμήμα της εικόνας, κάποιου αναγνώστου οικονόμου Καπετσοβίτου εκ Ζαγορίου (12 Μαρτίου 1790).

Η δεύτερη (επαργυρωμένη) είναι η Παναγιά Γλυκοφιλούσα της Καναλιώτισσας. Πρόκειται για έργα παλαιολογείας περιόδου 14ου αιώνα (1388 – 1393) και πιθανόν προέρχονται από το τέμπλο του αρχικού καθολικού της Μονής. Φέρει το όνομα Καναλιώτισσα γιατί προέρχεται κατά την παράδοση, από την γυναικεία Μονή Λοξάδας ή Λυκουσάδας της Λοξάδας Καρδίτσας κοντά στα Κανάλια Καρδίτσας η οποία κατά την Τουρκοκρατία ήταν μετόχι του Μεγ. Μετεώρου.

Η μονή είχε ιδρυθεί από τη Βασίλισσα – Μοναχή Υπομονή Δούκαινα Κομνηνή σαν παραλαύριο του Μοναστηριού Αγίας Τριάδας Μετεώρων η δε εικόνα αποτελεί το μόνο σωζόμενο κειμήλιο μετά την πυρπόλησή της από τους Τούρκους. Η εικόνα, σύμφωνα με το έθιμο μεταφέρεται από την Μονή του Μεγ. Μετεώρου και εκτίθεται σε λαϊκό προσκύνημα ένα μήνα κάθε χρόνο (6 Αυγούστου – 6 Σεπτεμβρίου) στη Λοξάδα και τα Κανάλια Καρδίτσας. Η Θεοτόκος Υψηλοτέρας ήταν το ομώνυμο μοναστήρι των Μετεώρων που αποκαλούνταν και Μονή των Καλλιγράφων όπου στο τέλος του 14ου και αρχή του 15ου αιώνα, ήκμασε σχολή βιβλιογράφων και τιμώνταν τα εισόδεια της Θεοτόκου.

Στην διαλυμένη Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου (τοποθεσία «Νέγκρι» δίπλα στον ομώνυμο παραπόταμο Ασπροποτάμου), υπήρχε πριν την πυρπόληση της από τους Γερμανούς, εικόνα της Παναγίας Γαλακτοτροφούσας με εγχάρακτη αφιέρωση που μεταξύ άλλων ανέφερε: «…Η παρούσα εικών, γαλακτοτροφούσα επικαλουμένη, από Βενετίας ηνέχθη εν έτεσιν 1761… ήτις εστίν παλαιοτάτη των Γότθων ιστορία…». Ανάλογες είναι και οι εικόνες της Παναγιάς Βυτουμά και Σταγιάδων.

• Λαογραφικά του Δεκαπενταυγούστου

Η Καθηγ. Μιχ. Μερακλή χαρίζει τις γνώσεις σε όλους τους Έλληνες , Κυπρίους Ομογενείς και Απόδημους αδελφούς μας όσον αφορά τον Δεκαπενταυγουστο. Και αναφέρει:

Ο Γεώργιος Μέγας, στό βιβλίο του γιά τά λατρευτικά έθιμα (βασικό γιά ζητήματα τού θρησκευτικού εορτολογίου στή λαϊκή εκδοχή τους), αφού σημειώσει ότι οι μεγαλύτερες γιορτές τού Αυγούστου είναι τής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (στίς 6 τού μηνός) καί της Κοιμήσεως τής Θεοτόκου, κάνει στή συνέχεια τήν εξής παρατήρηση: «Αλλά οι μεγάλες θρησκευτικές γιορτές δέν παρουσιάζουν πάντοτε τό μεγαλύτερο λαογραφικό ενδιαφέρον». Καί ειδικά γιά τή γιορτή τού Δεκαπενταύγουστου γράφει: «Αν εξαιρέσουμε τόν Επιτάφιο τής Παναγίας, όπου σέ μερικούς τόπους, όπως στήν Πάτμο, τήν Κασσιόπη τής Κέρκυρας κ.ά., στολίζεται μέ λουλούδια καί περιφέρεται, ενώ οι πιστοί ακολουθούν μέ αναμμένα κεριά, καί τά κατά τόπους πανηγύρια καί τίς λιτανείες τής 15ης Αυγούστου, δέν έχουμε ν’ αναφέρουμε άλλα ιδιαίτερα τής ημέρας αυτής». Προσθέτει ωστόσο κάτι, που πρέπει νά δεχθούμε ότι ανάγεται πλέον στό παρελθόν, παρά τη χρήση του παροντικού χρόνου (η πρώτη έκδοση τού βιβλίου έγινε το 1956, πρίν, λοιπόν, από μισόν αιώνα σχεδόν): «Σε μερικούς μόνο τόπους συνηθίζουν νά κάνουν τότε τά συμβόλαια οι τσελιγκάδες μέ τούς πιστικούς (βοσκούς), ν’ απαλλάσσονται οι υπηρέτες από κάθε εργασία καί νά παρέχεται απολυσιό, δηλαδή ελευθερία νά μπαίνουν στ’ αμπέλια καί τούς κήπους».

Ο Στίλπων Κυριακίδης δημοσιεύοντας, γιά νά διευκολύνει τούς συλλογείς λαογραφικού υλικού, τα «Ερωτήματα διά τήν λαϊκήν λατρείαν», σημείωνε για τον Δεκαπενταύγουστο: «1. Πανηγύρεις καί τά κατ’ αυτάς. Απαρχαί μέλιτος. 2. Παραδόσεις σχετικαί περί ευρέσεως εικόνων τής Παναγίας (εντός θάμνων, επί δένδρων, τοποθέτησις επί αμάξης συρομένης υπό αδαμάστων βοών, ίνα ευρεθή ο τόπος πρός ίδρυσιν τής εικόνος κ.τ.λ.) 3. Εναρξις σφαγής χοίρων».

• Πανηγύρια – Θυσίες – Προσφορές

Τελικά συγκροτείται λοιπόν ένα σύνολο εκδηλώσεων. Αναμφισβήτητα η πιο διαδεδομένη – και ενεργότατη, έως σήμερα – είναι αυτή των πανηγυριών, τα οποία άλλωστε συνιστούν μιαν από τις πιο αυθεντικές μαρτυρίες τής ελληνικής (και νεοελληνικής) νοοτροπίας, γιατί συνδυάζουν με τρόπον ιδιάζοντα το θρησκευτικό με το κοσμικό βίωμα.

Τα θρησκευτικά πανηγύρια είναι καθαρές λαϊκές εκδηλώσεις μίας διπλής χαράς, τροφοδοτούμενης απ’ τη θρησκευτική πίστη και μιαν ενδοκοσμική αγαλλίαση, όπως αυτή εκπηγάζει από τη δεδομένη ελληνική εξωστρέφεια. Αυτό τον ιδιάζοντα συγκερασμό τής μιας και τής άλλης χαράς, του sacrum και του profanum, εκφράζει με τρόπο σχεδόν συμβολικό και η θυσία, που αποτελεί στοιχείο (και μάλιστα κεντρικό) της γιορτής του Δεκαπενταύγουστου σε πολλά μέρη.

Ο Γεώργιος Αικατερινίδης αναφέρει τουλάχιστον είκοσι παραδείγματα (απ’ την Καππαδοκία και την ‘Ίμβρο παλιότερα, από τη Θράκη, τη Μακεδονία, την Ήπειρο, την Εύβοια και τις Σποράδες, την Πελοπόννησο, τα Δωδεκάνησα) ήδη αυτή η διάχυση υποδηλώνει τη μεγάλη διάδοση που πρέπει να είχε – και εξακολουθεί να έχει ως ένα σημαντικό βαθμό – η τέλεση ζωοθυσίας. Μία κατά βάση μεταφυσική ενέργεια, όπως είναι η θυσία, με μυστικιστικό βάθος, εξελίσσεται στις πλείστες από τις περιπτώσεις εν προκειμένω σε αφορμή και πρόκληση για μιαν ευφρόσυνη ξεφάντωση.

Ο Δημήτριος Λουκάτος μιλάει για «τα μεγάλα πανηγύρια» της ημέρας, «τα χαρούμενα και καλοκαιρινά, με τα ελεύθερα φαγοπότια». Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι σε αρκετές περιπτώσεις θυσιάζονταν μεγάλα ζώα (βόδια κατεξοχήν) κάποτε μάλιστα και σε μεγάλο αριθμό, δέκα ή δεκαπέντε, όπως στην Ίμβρο ή την Κύμη (όπου τα έβραζαν σε 101 καζάνια!).

Για την περιφορά του επιταφίου της Παναγίας (ανάλογα προς τη νεκρική πομπή, που αναφέρει το συναξάρι της) δίνω ένα παλαιότερο παράδειγμα από την Ικαρία: «Στον Καμαρόκαμπο είναι ένα ξωκκλήσι, η Κοίμηση τής Παναγίας. Εκεί είναι ο επιτάφιος τής Παναγίας, μικρός, μικρότερος από μέτρο. Κάθε χρόνο, την παραμονή της Κοίμησης τής Παναγίας, το δεκαπενταύγουστο, ο ψάλτης τού καταφυγιού παίρνει τον επιτάφιο και τον πηγαίνει στην εκκλησία, στην Αγία Τριάδα. Το βράδυ από νωρίς χτυπούνε οι καμπάνες, γυναίκες και κορίτσια στολίζουνε τον επιτάφιο με λουλούδια, τον ραίνε με λεβάντες, κι όλη τη νύχτα γίνεται αγρυπνία, ψέλνουνε της Παναγίας τα γράμματα και διαβάζουνε προσευχές. Ξημερώματα, τις αυγές, χτυπούνε οι καμπάνες και με ψαλμουδιές κι όλοι με τα αναμμένα κεριά πάνε τον επιτάφιο στον Κακαρόκαμπο και αφού διαβάσουνε την λειτουργία, τον αφήνουνε στο ξωκκλήσι τής Παναγίας ως το χρόνο» .

Η προσφορά των απαρχών (ο όρος δηλώνει ότι πρωτοβγαίνει από κάθε προϊόν) στις ανώτερες εκείνες δυνάμεις, που επιτηρούν και ρυθμίζουν τα ανθρώπινα, είναι μία πανάρχαια και καθολική συνήθεια βασισμένη προφανώς στην πρωτογενή αρχή τού dontoles που διέπει και αυτές τις σχέσεις λατρείας τού ανθρώπου προς την υπέρτερη δύναμη ή το θείο. Το ενδιαφέρον πάντως είναι ότι πολλές φορές αυτή η και δεισιδαιμονικά προσδιοριζόμενη αρχή (αν δεν ανταποδώσω στο θείο το καλό που μού έκανε ή θα μού κάνει, αυτό θα με τιμωρήσει) παραβλέπεται ως προς τον ειδικό ντετερμινισμό της, αντ’ αυτού γνωρίζει ένα άπλωμα φιλάνθρωπης φροντίδας, η οποία έτσι στρέφεται προς τα εδώ, προς τις σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους. Πολύ όμορφα το εκφράζει αυτό μία μαρτυρία από τη Θράκη: «Όταν πρωτόβγαινε οπωρικό, δροσιές (αγγουράκια), κουκιά φρέσκα ή άλλο τι, πριν να ‘τρωγαν οι ίδιοι, τα ‘βρέχανε, γι να δροσισθούνε οι ψυχές, κι ύστερα τα μοίραζαν στη γειτονιά». Κι ακόμα: «Την πρώτη ζυμωσιά απ’ το νέο στάρι η νοικοκυρά ζύμωνε δέκα, είκοσι μικρές πίτες, την μία πήγαινε στη βρύση, την έβρεχε και την μοίραζε σ’ όσους βρίσκουνταν εκεί ή την έριχναν στο πηγάδι, τις άλλες έδινε στη γειτονιά και στα συγγενικά σπίτια». Ειδικότερα ως προς τις απαρχές του μελιού, που το «τρυγούσαν» κατά κανόνα τον Αύγουστο, έχουμε π.χ. την ακόλουθη μαρτυρία, για ανάλογα ανθρωπιστικά – κοινωνικά μεταπλασμένη χειρονομία: Όταν μετά τον τρυγητό γυρίζουν στα σπίτια τους, οι μελισσουργοί αφήνουν σε μία πέτρα μιαν πίτα, που παίρνει ο πρώτος διαβάτης που θα περάσει από κει. Σαν συναντήσουν κανένα άνθρωπο στο δρόμο τους οι μελισσουργοί, όταν γυρίζουν στα σπίτια τους μετά τον τρυγητό, τού προσφέρουν μέλι και ο δεχόμενος το δώρον αυτό εύχεται: «Και του χρόνου, να τες χιλιάσεις» (εννοείται τις κυψέλες).

• Η Κοίμηση της Θεοτόκου

Αλλά η γιορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, επειδή ακριβώς είναι μεγάλη γιορτή, ασκεί και μιαν ακτινοβολία γύρω της, ώστε να σχηματίζεται ένας «εορταστικός κύκλος», όπως τονίζει ο Δημήτρης Λουκάτος, μάλιστα «καθαρά ελληνικός και ορθόδοξος». Αρχίζει με τις καθημερινές «Παρακλήσεις» από την πρώτη του μηνός, κορυφώνεται ασφαλώς στις δεκαπέντε και εκτείνεται ως τις 23, με την Απόδοση ή τα «Αντίμερα – Εννιάμερα» της Παναγίας. Σ’ αυτό το συνεχές παρεμβάλλεται η Μεταμόρφωση τού Σωτήρος, ημέρα, βέβαια, όχι της Παναγίας αλλά του Γυιού της, με τον οποίο ωστόσο έχει καλλιεργηθεί, στη λαϊκή ευσέβεια και φαντασία, μία τρυφερή σχέση. Αλλά είναι η έκτη του Αυγούστου και μία αντίστιξη στην περισυλλογή και σοβαρότητα τουλάχιστον εκείνων των χριστιανών, που νηστεύουν κιόλας ολόκληρο το πρώτο δεκαπενθήμερο (και αν η νηστεία είναι ένα είδος καθαρμού, τότε εννοούμε, γιατί ο Μέγας ονομάζει «νηστευτικό έθιμο» και τον καθαρισμό των χάλκινων αγγείων, με τον οποίον ασχολούνται οι γυναίκες τις ημέρες εκείνες// ο καθαρμός έπρεπε να επεκτείνεται και στα πράγματα, αφού όλα όσα καταλαμβάνουν χώρο μέσα στον χρόνο, υπόκεινται στη μοίρα του να ρυπαίνονται και να μιαίνονται): η Μεταμόρφωση τού Σωτήρος είναι μία «μέρα χαρούμενη, που επιτρέπει και τη διακοπή τής νηστείας τού Δεκαπενταύγουστου, με ψάρι και σκορδαλιά». Είναι και η κατ’ εξοχήν ημέρα προσφοράς απαρχών των σταφυλιών// προσφοράς απαρχών των σταφυλιών// την κράτηση στη μνήμη τους και οι ποιητές: Τής Μεταμορφώσεως. «Ένα πανέρι με μαύρα σταφύλια έξω απ’ την εκκλησιά, πώς μοσχοβολούσαν!» .

Ο εκκλησιαστικός όρος «απόδοσις» της Κοιμήσεως τής Θεοτόκου, που σημαίνει τη μετά οκτώ ημέρες κανονικήν επανάληψη μίας γιορτής, για το λαϊκό γλωσσικό αίσθημα σχεδόν δεν σημαίνει τίποτα// έτσι, όπως εύστοχα παρατηρήθηκε, «ο λαός θυμήθηκε το εννιάμερο μνημόσυνο που κάνει στους δικούς του τούς νεκρούς, και θεώρησε την Απόδοση ένα ανθρώπινο μνημόσυνο (“τής Παναγίας τα νιάμερα”)».

Αυτή η quasi εξανθρώπιση της Παναγίας (ιδιαίτερα, αλλά όχι και αποκλειστικά) παραπέμπει με τον τρόπο της στην ιδιαίτερη προσέγγιση που πραγματοποιεί συνήθως ο «Έλληνας στα θεϊκά και μεταφυσικά, μικραίνοντας ως το βαθμό μίας στενής οικειότητας την (αβυσσαλέα σε άλλους) απόσταση που χωρίζει το εδώ απ’ το επέκεινα. ‘Έτσι δεν είναι ο θεός κάποιος Deus absconditus// αυτός ο κόσμος με το συναίσθημά του, την εξωστρέφεια και την κοινωνικοποιητική φορά του έχει σχεδόν καταργήσει το «μη μού άπτου» – αγγίζει τον Θεό». Αυτό ισχύει, όπως είπα, σε υπέρτερο βαθμό για την Παναγία. Γι’ αυτό και η γιορτή της και το σχεδόν παντού αξεχώριστο απ’ αυτή πανηγύρι της τελούνται σε μέγα πλήθος τόπων, στις «αναρρίθμητες σε βουνά και σε νησιά εκκλησίες τής “Παναγίας τού Δεκαπενταύγουστου”».

Συντέλεσε σ’ αυτή την εξοικείωση και η βαθύτερη ανάγκη παραδοχής τής γυναικείας οντότητας ως πηγής γονιμότητας και μητρότητας (και η παρθένος Μαρία γέννησε παιδί) αλλά και του κόσμου των συναισθημάτων, ιδίως εκείνων που συσχετίζονται με τη μητρότητα και δένουν με τη μοναδικότητα τής σχέσης μητέρας – παιδιού. Εδώ φαίνεται πως έδωσε έμφαση και η χριστιανική διδασκαλία και πράξη. Η Παναγία δεν είναι η Μεγάλη Θεά τής γονιμότητας, αλλά το καταφύγιο των οδυνωμένων, η Μεγάλη Δύναμη τού ελέους, η Μητέρα των παιδιών που επιζητεί την απαλλαγή τους, χωρίς να εξετάζει τον βαθμό τής ενοχής τους.

Οπωσδήποτε είναι ανθρωπολογικά κατανοητό ότι, παρά την ιστορική αλληλοδιαδοχή θρησκειών, μία νοητή αλλά και ρεαλιστικά υπαρκτή γραμμή συνδέει τις μορφές αυτής τής γυναικείας οντότητας. Από την εξαιρετικά πλούσια βιβλιογραφία αναφέρω μία πρόσφατη εργασία, που εξετάζει «την επίδραση των θρησκειών της Μητέρας Θεάς στη διαμόρφωση της Μαριαλογίας, η οποία αφενός διατήρησε και αφετέρου ανέπτυξε ορισμένες από τις ευγενέστερες ιδέες της αρχαίας θρησκείας».

• Η ποίηση του Δεκαπενταύγουστου

Η λαογραφία είναι από τις επιστήμες εκείνες (τουλάχιστον όταν, εκτός από κοινωνιολογική επιστήμη Sozialwissenschaft, παραμένει, συνδυαστικά, και επιστήμη τού πνεύματος Geisteswissenschaft), που μπορούν να συνδιαπλέκουν στις θεωρήσεις τους λ.χ. το θρησκευτικό φαινόμενο με την ανθρωπολογία αλλά και με την ποίηση. Στην περίπτωση της Κοιμήσεως τής Θεοτόκου η συνδιαπλοκή με την τελευταία γίνεται αφ’ εαυτής, αφού επί δεκατέσσαρες ημέρες ψάλλονται στις εκκλησίες κείμενα (τού Μεγάλου και τού Μικρού Παρακλητικού Κανονός) «εκ των καλλίστων της Εκκλησίας», όπως τα αξιολογούσε ο Παπαδιαμάντης. Τη Μεγάλη Παράκληση έγραψε ο βασιλιάς Θεόδωρος Λάσκαρης, εξόριστος από τη Βασιλεύουσα απ’ τούς Λατίνους. «Ο ατυχής εκείνος βασιλεύς, γράφει ο Παπαδιαμάντης, ευγλώττως εκχέει τα παραπονά του προς την μόνην πολιούχον αυτής και προστάτιδα». Αλλά η ατομική περίπτωση μπορεί πολύ εύκολα να γενικευθεί, φράσεις όπως αυτές τού ποιητή βασιλιά μπαίνουν στο στόμα κάθε «απηλπισμένου» που ζητάει κάποιαν ελπίδα: «Προς τσινά καταφύγω άλλην, Αγνή; Πού προσδράμω λοιπόν και σωθήσομαι; Πού πορευθώ; (…) Εις σε μόνην ελπίζω, εις σε μόνην καυχώμαι και επί σε θαρρών κατέφυγον…». Απόδειξη ότι ο Παπαδιαμάντης ενέταξε τα στοιχεία αυτά στον έξοχο «Ρεμβασμόν τού Δεκαπευνταύγουστου», όπου ο «πάντοθεν πολεμούμενος» (από χωρισμούς, θανάτους αδίστακτους τοκογλύφους) Φραγκούλας ζητεί ενδυνάμωση μέσα από τα κείμενα αυτά. Άλλωστε η μικρή παράκληση ψάλλεται «εν πάση περιστάσει, καί ψυχής θλίψει». Σύμφωνα με μία λαϊκή παράδοση, που τη μνημονεύει και ο Παπαδιαμάντης, στην έσχατη κρίση, και «πρό τής φρικτής αποφάσεως τού αδεκάστου δικαστού», η γεμάτη από ευσπλαγχνία Μητέρα και Παρθένος θα υψώσει την τελευταία στιγμή τα χέρια σε ικεσία προς τον γιό της, επικαλούμενη τη συγκατάβασή Του για τούς αμαρτωλούς. Η καθαρότητα και η αγνότητα του είναι της, θα μπορούσαμε να πούμε, αδυνατεί να εννοήσει την αμαρτία// το μόνο που η Παναγία μπορεί να εννοήσει είναι ο πόνος των αμαρτωλών. ‘Έτσι συμβαίνει με κάθε αθώο. Η αθωότητα, που φύσει αδυνατεί να συμμετέχει στο κακό, αδυνατεί να μη συμμετέχει στη θλίψη όσων πληρώνουν, έστω, για την κακότητά τους. Η Παναγία δεν είναι μόνο εκείνη, όπου «παρθενεύει ο τόκος» (στό κάτω κάτω παρθένες μητέρες γνωρίζουν καί άλλες λατρείες), αλλά και αυτή που φύλαξε και στην ωριμότητά της μία παρεθνική παιδικότητα. Θα έλεγα ότι η παρθενία εδώ μεταβάλλεται σε σύμβολο τής παιδικής αθωότητας, που παραμένει άφθαρτη και μετά την παιδικότητα. Εύστοχα πρόσεξε ο καθηγητής Λουκάτος στην ορθόδοξη εικονογραφία τής Κοιμήσεως το θέμα της «φασκιωμένης βρεφικής ψυχής τής Παναγίας», που την κρατάει μάλιστα, – μέσα σε μία βαθιά υποβλητική νοηματική σύλληψη, – ο γιός της, ο Ιησούς!

Καθηγ. Μιχ. Μερακλή

• Η Θεοτόκος Μαρία

Κορυφαία εορτή για ολόκληρη την Ορθοδοξία και ιδιαίτερα για μας του Έλληνες, που ευλαβούμαστε τη Θεοτόκο κατά τρόπο ξεχωριστό. Ευκαιρία ολόθυμης έκφρασης τιμής και σεβασμού στο ιερό Της πρόσωπο, αφού η προσωπική και εθνική μας ζωή είναι συνυφασμένη με την υψηλή σκέπη και προστασία της Μεγάλης Μάνας, του κόσμου.

Η Παναγία εν δόξη και οι Προφήτες μέσα 16ου αιώνα, 87×68εκ. άγνωστος Κρητικός ζωγράφος «Δύο επιγράμματα γραμμένα πιθανότατα από τον Ιωάννη Μούρμουρη»

Στην εικόνα παριστάνεται σε χρυσό βάθος μετάλλιο με την Παναγία εν δόξη, καθισμένη σε χερουβείμ και περιβαλλόμενη από τα σύμβολα των ευαγγελιστών. Στο κάτω μέρος βρίσκονται δώδεκα προφήτες, ολόσωμοι και σε δύο ομάδες. Είναι ελαφρά στραμμένοι προς το κέντρο και κρατούν τα σύμβολα των προεικονίσεων της Παναγίας και ειλητά με τις προφητείες τους. Στις δύο άκρες εικονίζονται ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και ο αφιερωτής της εικόνας, που φοράει το τυπικό βενετικό μαύρο ένδυμα και σκούφο. Από τα δύο επιγράμματα που είναι γραμμένα στην εικόνα, φαίνεται ότι ο αφιερωτής της εικόνας είναι ο Ιωάννης Μούρμουρης, ο οποίος παρακαλεί τον ομώνυμό του άγιο και τους Προφήτες να μεσιτεύσουν στην Παναγία για τη σωτηρία του. Στην παράσταση αυτή συνδυάζεται το θέμα «Άνωθεν οι Προφήται» με την Δέηση.

Το ιερό πρόσωπο της Θεοτόκου αποτελεί, σύμφωνα με την ορθόδοξη θεολογία μας, μέρος του απερινοήτου μυστηρίου της Θείας Οικονομίας. Μετά τον Τριαδικό Θεό, Αυτή κατέστη το κύριο πρόσωπο, το οποίο συνέβαλε ουσιαστικά στην υλοποίηση του σχεδίου της σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους. Εκλέχτηκε από το Θεό ανάμεσα σε εκατομμύρια άλλα κορίτσια, αμέτρητων γενεών, ως η καθαρότερη και αγιότερη ανθρώπινη ύπαρξη, προκειμένου να γίνει Θεοτόκος. Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας λένε πως για την υλοποίηση του σχεδίου της σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους, ο Θεός έδωσε τον Υιό του τον μονογενή και η ανθρωπότητα έδωσε την Παναγία. Στο ιερό πρόσωπο Εκείνης έγινε η μεγάλη συνάντηση Θεού και ανθρώπου. Μέσα στο πάναγνο σώμα Εκείνης έγινε η μεγάλη καταλλαγή (Εφεσ.2:16) και από αυτό ξεκίνησε η σωτηρία του ανθρωπίνου γένους, η αναδημιουργία και η θέωση του πεπτωκότος ανθρώπου. Το πρώτο ανθρώπινο πλάσμα, στο οποίο αποκαταστάθηκε η ανθρώπινη φύση στην αρχαία προπτωτική της μορφή και ωραιότητα, υπήρξε η Θεοτόκος. Με την επέλευση του Αγίου Πνεύματος κατά τον Ευαγγελισμό (Λουκ.1: 35), καθαρίστηκε από τον ρύπο του προπατορικού αμαρτήματος, τον οποίο έφερε και Αυτή εκούσα, ως μέτοχος της ανθρώπινης φύσεως, καθιστώντας Την πλέον άμωμη κηλίδος ώστε, να δεχτεί στα αγνά σπλάχνα Της το «πυρ της θεότητος » και να μην καεί. Από τότε έγινε η «Κεχαριτωμένη», η αγιοτέρα ύπαρξη μετά τον Τριαδικό Θεό. Στο πρόσωπό Της έγινε η απαρχή της λυτρώσεως του κόσμου και της θεώσεως του ανθρώπου.

Η συμβολή της Παναγίας μας κατά τη διάρκεια του επί γης απολυτρωτικού έργου του Χριστού υπήρξε τεράστιο. Βρισκόταν συνεχώς πλάι στον Λυτρωτή μας, από τη Γέννηση ως το Πάθος, την Ανάσταση και την Ανάληψη. Δοκίμασε, ως μητέρα, τις πίκρες των παθημάτων του Θείου Γιου της, με αποκορύφωμα εκείνη του σταυρικού θανάτου Του. Ένοιωσε κοντά Του την αγωνία Εκείνου για την υλοποίηση του θείου σχεδίου της σωτηρίας του κόσμου . Σύμφωνα επίσης με την αρχέγονη παράδοση της Εκκλησία μας Αυτή ήταν που εμψύχωνε τους διωκόμενους πρώτους χριστιανούς της νεαράς Εκκλησίας των Ιεροσολύμων.

Ο Αύγουστος και ιδιαίτερα το πρώτο δεκαπενθήμερο του, είναι αφιερωμένο στην Παναγία μας. Οι Ορθόδοξοι πιστοί, συμμετέχουμε καθημερινά στις ακολουθίες των υπέροχων Παρακλητικών Κανόνων, νηστεύουμε, εξομολογούμαστε, κοινωνούμε.

Τρέχουμε με δάκρυα στα μάτια να εναποθέσουμε σε Αυτή τις δυσκολίες και τα βάσανα της ζωής μας, Την παρακαλούμε με ζέση ψυχής να ελαφρώσει τον βαρύ ζυγό μας, διότι πιστεύουμε ακράδαντα πως η γλυκιά Θεομάνα και μετά την σεπτή Της Κοίμηση συνεχίζει να αγαπά και να νοιάζεται για μας τους ανθρώπους. Μέσα στη μεγάλη καρδιά Της υπάρχει χώρος για τον κάθε άνθρωπο, όχι μόνο για τους πιστούς, αλλά και για τους αμαρτωλούς και ασεβείς , ακόμα και για τους υβριστές Της! Η μακάρια θέση Της κοντά στον Υιό Της και Θεό μας Ιησού Χριστό, της δίνει την ευχέρεια να προσεύχεται για τον καθένα μας, για κάθε μας πρόβλημα. Τα αποτελέσματα των βοηθειών Της είναι απτά. Γι’ αυτό ψάλλουμε στον περίφημο Μικρό Παρακλητικό Κανόνα προς Αυτήν: «Ουδείς προστρέχων επί σοι κατησχυμένος από σου εκπορεύεται, αγνή Παρθένε Θεοτόκε, αλλ’ αιτείται την χάριν και λαμβάνει το δώρημα, προς το συμφέρον της αιτήσεως».

.

Η Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες γιορτές της χριστιανοσύνης. Η προετοιμασία των πιστών αρχίζει από την 1η Αυγούστου με τη νηστεία που διαρκεί έως τον Δεκαπενταύγουστο, αποτελώντας για τους Ορθόδοξους χριστιανούς το «Πάσχα του καλοκαιριού».

Μακριά από τα αστικά κέντρα, στις παραλίες, στα δεκάδες προσκυνήματα της Παναγίας ανά τη χώρα, στην Ελλάδα γιορτάζεται σήμερα το «Πάσχα του καλοκαιριού». Η ημέρα, ορόσημο της καλοκαιρινής περιόδου που για άλλους σημαίνει την έναρξη των διακοπών για μερικούς, για άλλους τη λήξη, ή για μερικούς την ευκαιρία, λόγω και του επερχόμενου σαββατοκύριακου για μια ημέρα χαλάρωσης.

Στις 15 Αυγούστου χιλιάδες πιστών με την ψυχή γεμάτη ελπίδα και κατάνυξη, προστρέχουν στα αμέτρητα προσκυνήματα, όπου λιτανεύονται οι θαυματουργές εικόνες της Παναγίας για να μαρτυρήσουν τη πίστη τους στο πρόσωπο της μητέρας του θεανθρώπου και να την ικετέψουν να μεσολαβήσει στον Υιό της για τη σωτηρία της ψυχής τους, αφού, σύμφωνα με τη θρησκευτική παράδοση η Παναγία λίγο πριν τη μετάστασή της στους Ουρανούς υποσχέθηκε ότι δεν θα σταματήσει να φροντίζει για όλο τον κόσμο και θα γίνει η μεσίτρια στον Υιό της για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. Παναγία Σουμελά στη Βέροια, Εκατονταπυλιανή στην Πάρο, αλλά και η Παναγία της Κεφαλλονιάς, όπου κάθε χρόνο εμφανίζονται κοντά στην εικόνα της τα λεγόμενα «φίδια της Παναγίας» είναι μερικά μόνο από τα εκατοντάδες προσκυνήματα της Θεοτόκου ανά τη χώρα.

Η Παναγία, όμως, δεν έχει μόνο θρησκευτική σημασία για τους Έλληνες αλλά και εθνική, αφού πολλές φορές το πρόσωπό της έχει συνδεθεί με τους αγώνες του έθνους και έτσι ο ελληνικός λαός την τιμά και τη σέβεται περισσότερο από κάθε άλλο ιερό πρόσωπο.

Η Παναγία, το ιερότερο από τα πρόσωπα της Ορθοδοξίας, δοξάζεται σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Η λατρεία που έχουν οι πιστοί στη «μητέρα» του Θεού και των ανθρώπων αποδεικνύεται από τα πολλά ονόματα: Μεγαλόχαρη, Εκατονταπυλιανή, Φανερωμένη, Κοσμοσωτήρα, Χοζοβιώτισσα, Εικοσιφοίνισσα, Βρεφοκρατούσα, Ελεούσα, Θαλασσινή, Γιάτρισσα, Μυρτιδιώτισσα και πολλά ακόμη.

Και μπορεί το επίκεντρο των εκδηλώσεων να είναι η Παναγία της Τήνου και η Παναγία Σουμελά, όμως, σε κάθε γωνιά της χώρας υπάρχει και μια ξεχωριστή Παναγιά.

Ιδού ένα μικρό οδοιπορικό:

ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ

Το προσκύνημα στην Παναγία της Τήνου είναι, ίσως, το μεγαλύτερο θρησκευτικό προσκύνημα του Ελληνισμού. Στο νησί που είναι απόλυτα ταυτισμένο με την Παναγιά του, συγκεντρώνονται κάθε χρόνο χιλιάδες πιστοί, όχι μόνο από την Ελλάδα, για να προσκυνήσουν την θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, στην Εκκλησία της Μεγαλόχαρης και ν’ αποθέσουν τα τάματά τους. Η εικόνα των πιστών που ανεβαίνουν τα σκαλοπάτια, μέχρι την εικόνα, γονατιστοί είναι από τις πιο χαρακτηριστικές. Η περιφορά του επιταφίου της Παναγίας γίνεται όπως στον Επιτάφιο του Χριστού, τη Μεγάλη Παρασκευή, με τους χιλιάδες πιστούς να ακολουθούν με αναμμένα κεριά.

Το πανηγύρι διαρκεί έως τις 23 Αυγούστου, στα εννιάμερα δηλαδή της Παναγίας, ενώ, παράλληλα με τις εκδηλώσεις για την Κοίμηση της Θεοτόκου, στο νησί γιορτάζεται και η επέτειος της βύθισης του αντιτορπιλικού Έλλη από τους Ιταλούς, που έγινε λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος με τους Ιταλούς, τον δεκαπενταύγουστο του 1940.

ΠΑΡΟΣ ΕΚΑΤΟΝΤΑΠΥΛΙΑΝΗ

Από τις εντυπωσιακότερες εκκλησίες του Αιγαίου, ο παλαιοχριστιανικός ναός της Εκατονταπυλιανής, βρίσκεται στην Παροικιά, την πρωτεύουσα της Πάρου και είναι από τους αρχαιότερους και καλύτερα διατηρημένους χριστιανικούς ναούς. Σύμφωνα με την παράδοση, χτίστηκε εξαιτίας ενός τάματος της Αγίας Ελένης. Πιστοί από ολόκληρη την Ελλάδα συγκεντρώνονται εδώ τον Δεκαπενταύγουστο για να προσκυνήσουν την εικόνα της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής (17ου αιώνα) και να πάρουν μέρος στις εορταστικές εκδηλώσεις.

Μετά την καθιερωμένη περιφορά του επιταφίου, ξεκινά το μεγάλο πανηγύρι των ανθρώπων, που το γλεντάνε μέχρι τις πρωινές ώρες, με παραδοσιακή μουσική, παριανό κρασί και ντόπιους μεζέδες. Την ίδια ώρα, στο λιμανάκι της Νάουσας της Πάρου η νύχτα γίνεται μέρα, όταν δεκάδες καΐκια προσεγγίζουν την προβλήτα με αναμμένα δαδιά. Οι συγκεντρωμένοι, εντυπωσιασμένοι από το θέαμα, περιμένουν την κορύφωση, με την άφιξη των «πειρατών» στο λιμάνι για την έναρξη της γιορτής με νησιώτικους χορούς, και πρώτο και καλύτερο τον Mπάλο.

ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ

Χιλιάδες πιστοί από όλη την Ελλάδα αλλά και το Εξωτερικό συρρέουν κάθε χρόνο και στις εκδηλώσεις που γίνονται στην Παναγία Σουμελά, την ιστορική εκκλησία που βρίσκεται στις πλαγιές του Βερμίου, κοντά στο χωριό Καστανιά.. Η εκκλησία κτίστηκε το 1951 από τους πρόσφυγες του Πόντου, στη μνήμη της ιστορικής ομώνυμης Μονής, τα ερείπια της οποίας βρίσκονται στο όρος Μελά, κοντά στην Τραπεζούντα του Πόντου. Εδώ φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, που είναι φιλοτεχνημένη από τον Ευαγγελιστή Λουκά.

Μετά τον μέγα εσπερινό της παραμονής γίνεται η λιτάνευση της Αγίας Εικόνας και στη συνέχεια ακολουθούν καλλιτεχνικές εκδηλώσεις με ποντιακά συγκροτήματα, ενώ ανήμερα της Παναγίας γίνεται η περιφορά της Αγίας Εικόνας, την οποία ακολουθεί πλήθος πιστών.

Στο αποκορύφωμα της μεγάλης γιορτής της χριστιανοσύνης, ποντιακά συγκροτήματα από την Μακεδονία προσφέρουν μοναδικές στιγμές με παραδοσιακούς σκοπούς και πολύωρο γλέντι.

ΠΑΝΑΓΙΑ ΑΓΙΑΣΩΤΙΣΣΑ

Στην ενδοχώρα της Λέσβου, στην γραφική κωμόπολη της Αγιάσου, ο Δεκαπενταύγουστος αποτελεί μια ξεχωριστή εμπειρία για όλους. Με επίκεντρο της ξακουστή εκκλησία της Παναγίας της Αγιάσου, οι πιστοί, επισκέπτες και ντόπιοι, απολαμβάνουν ένα από τα ωραιότερα πανηγύρια του ανατολικού Αιγαίου. Η ομώνυμη εικόνα είναι έργο του ευαγγελιστή Λουκά, πλασμένη με κερί και μαστίχα.

Πολλοί από τους προσκυνητές, με αφετηρία την πόλη της Μυτιλήνης, περπατούν 25 χιλιόμετρα για να φθάσουν στον αυλόγυρο της εκκλησίας, όπου και διανυκτερεύουν. Την ημέρα της γιορτής της Παναγίας, ύστερα απ’ τη καθιερωμένη λειτουργία, γίνεται η περιφορά της εικόνας γύρω από το ναό, ενώ οι εορταστικές εκδηλώσεις φθάνουν στο αποκορύφωμά τους με τις μουσικές και χορευτικές εκδηλώσεις στην πλατεία του χωριού.

Στην Αγιάσο τον Δεκαπενταύγουστο συναντά κανείς όλα αυτά που συνθέτουν την εικόνα ενός τυπικού νησιώτικου πανηγυριού, πλανόδιους πωλητές, μουσικοχορευτικά συγκροτήματα και λαϊκές ορχήστρες, ενώ τα σκωπτικά πειράγματα δίνουν και παίρνουν, συντηρώντας μια παράδοση αιώνων.

ΚΑΡΠΑΘΟΣ-ΣΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΤΗΝ ΟΛΥΜΠΟ

Για τους πιο ταξιδεμένους, που έχουν αψηφήσει την απόσταση και τις δυσκολίες στην πρόσβαση, το πανηγύρι της Κοίμησης της Θεοτόκου, στην Όλυμπο της Καρπάθου είναι από τα πιο κατανυκτικά. Μην περιμένετε γλέντια με γρήγορους χορούς και παζάρι με πάγκους μικροπωλητών που εκμεταλλεύονται την κοσμοσυρροή για να πουλήσουν την πραμάτεια τους.

Εδώ, στην Όλυμπο, οι λειτουργίες είναι βαθιά συνδεδεμένες με το πένθος που χαρακτηρίζει αυτή την συγκυρία για τον Χριστιανισμό και το αποκορύφωμα του παραδοσιακού εορτασμού είναι ο χορός που γίνεται στη μικρή πλατεία, μπρος στην εκκλησιά της Παναγίας, με τους οργανοπαίκτες να παίζουν τον Κάτω Χορό, αργόσυρτο και με σοβαρή διάθεση. Αρχικά, οι άντρες καθισμένοι στο τραπέζι και με ένα κομμάτι βασιλικό στο πέτο, τραγουδούν και πίνουν, με τη συνοδεία λαούτου και λίρας. Στη συνέχεια, και καθώς πέφτει το σκοτάδι, ξεκινά ο χορός, στον οποίο μπαίνουν, σιγά-σιγά, και οι γυναίκες ντυμένες με τις εκπληκτικής ομορφιάς και λαμπρότητας παραδοσιακές γιορτινές φορεσιές τους. Ο χορός αργός και πάντα με σταθερό βήμα και κατανυκτική διάθεση, κρατά για ώρες και η όλη ατμόσφαιρα είναι από τις ωραιότερες που μπορεί να βιώσει ο πιστός στα πανηγύρια του Αιγαίου.

ΝΙΣΥΡΟΣ-ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΠΗΛΙΑΝΗ

Ένας από τους πιο πολυήμερους και ξεχωριστούς εορτασμούς της Παναγιάς πραγματοποιείται στο νησί της Νισύρου. Εδώ γιορτάζεται το Nιάμερο της Παναγίας, που ξεκινά στις 6 Aυγούστου, γιορτή της Mεταμορφώσεως του Σωτήρος. Tο έθιμο είναι αφιερωμένο στην γυναίκα, καθώς οι μαυροντυμένες Eννιαμερίτισσες (γυναίκες ταγμένες στην Παναγία) αναλαμβάνουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη λατρευτική δράση. Eγκαθίστανται στο χώρο του μοναστηριού της Παναγίας της Σπηλιανής που βρίσκεται μέσα στο κάστρο των Iπποτών, προσκυνούν και καθαρίζουν τον χώρο και τα ιερά σκεύη.

Στην πραγματικότητα, διεξάγονται δύο παράλληλες λατρευτικές τελετουργίες, η επίσημη εκκλησιαστική από τους ιερείς και η ανεπίσημη με ιέρειες τις Eννιαμερίτισσες, που ακολουθούν αυστηρή νηστεία, κάνουν 300 μετάνοιες κάθε εικοσιτετράωρο και ψάλλουν. Tην ημέρα του Δεκαπενταύγουστου, με τη λήξη της λειτουργίας, οι ιερείς λιτανεύουν την εικόνα της Παναγίας έως το χωριό για να ευλογήσει το πανηγύρι. Oι Eννιαμερίτισσες, από την άλλη πλευρά, κρατούν τους δίσκους με τα κόλλυβα και προπορεύονται, ανοίγοντας το δρόμο για την ιερή εικόνα. Το γλέντι ξεκινά τη στιγμή που η εικόνα φτάνει στο χωριό, με τον τοπικό χορό της «κούπας», τραγούδια και άφθονο κρασί, ενώ οι Εννιαμερίτισσες αποσύρονται.

ΠΑΤΜΟΣ-ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

Στο νησί της Πάτμου, το νησί της Ορθοδοξίας, όπου τα πάντα περιστρέφονται γύρω από το ιστορικό μοναστήρι της Αποκάλυψης, οι μοναχοί του τηρούν το έθιμο του επιταφίου της Παναγίας, ένα έθιμο με βυζαντινές καταβολές. Ο χρυσοποίκιλτος επιτάφιος της Παναγίας περιφέρεται στα σοκάκια του νησιού σε μεγαλοπρεπή πομπή, ενώ οι καμπάνες του μοναστηριού και των άλλων εκκλησιών ηχούν ασταμάτητα.

ΖΑΓΟΡΟΧΩΡΙΑ

Ξακουστά σε ολόκληρη την Ελλάδα είναι τα πανηγύρια της Παναγίας που γίνονται τον Δεκαπενταύγουστο στα Ζαγοροχώρια. Σε χωριά όπως η Βίτσα και το Τσεπέλοβο, οι εκδηλώσεις στη μνήμη της Κοίμησης της Θεοτόκου είναι τριήμερες και προσφέρουν την ευκαιρία για ατελείωτο γλέντι με παραδοσιακούς ηπειρώτικους χορούς. Κι ενώ οι δύο πρώτες ημέρες το γλέντι είναι ανοιχτό για όλους, την τρίτη και τελευταία ημέρα της χαράς και του κεφιού, τον πρώτο λόγο έχουν οι ντόπιοι, με τοπικούς σκοπούς και ηπειρώτικους χορούς.

ΛΕΙΨΟΙ-ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΧΑΡΟΥ

Στο Μοναστήρι της Παναγίας στους Λειψούς, η Παναγία δεν κρατάει το Θείο Βρέφος αλλά τον Εσταυρωμένο Χριστό, σε μια εικόνα μοναδική στην χριστιανική παράδοση. Η «Παναγία του Χάρου» γιορτάζει στις 23 Αυγούστου, δηλαδή στα εννιάμερα της Παναγίας.

Σύμφωνα με το έθιμο, που τηρείται από το 1943, τοποθετούνται την άνοιξη κρινάκια γύρω από την εικόνα τα οποία στη συνέχεια ξεραίνονται και ανθίζουν ξανά, τον Αύγουστο.

ΘΑΣΟΣ

Πατάτες, ρύζι, μοσχάρι και στιφάδο περιλαμβάνει το γεύμα που παρατίθεται στο μεγάλο τραπέζι που συμμετέχουν όλοι οι πιστοί που έχουν συρρεύσει στον Ιερό Ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου, στην Παναγία της Θάσου, στο χωριό που πήρε το όνομά του από τη Θεοτόκο. Μετά τη λιτάνευση της εικόνας, που συνοδεύεται από πολυμελή μπάντα, όλοι μαζεύονται στο προαύλιο της εκκλησίας, με σκοπό να φουντώσει το γλέντι, με χορούς από όλη την Ελλάδα, μεζέδες, κρασί.

ΚΑΣΟΣ

Ένα ακόμη χωριό με το όνομα Παναγία είναι ο τόπος του μεγαλυτέρου πανηγυριού της Κάσου, κάθε Δεκαπενταύγουστο. Στην τοπική εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου τηρούνται, κάθε χρόνο, όλα τα πατροπαράδοτα έθιμα κατά τον εορτασμό του Δεκαπενταύγουστου. Εκατοντάδες Κασιώτες απ’ όλη την Ελλάδα, αλλά και μετανάστες από την Αμερική, την Αυστραλία και άλλες γωνιές του κόσμου, συρρέουν στο νησί, μαζί με τους ξένους επισκέπτες, για να προσκυνήσουν στην Παναγία και να γλεντήσουν με τα πατροπαράδοτα έθιμα.

KΕΦΑΛΟΝΙΑ-ΤΑ ΦΙΔΑΚΙΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

Πλήθος πιστών συγκεντρώνεται κάθε χρόνο στην αυλή της Iεράς Mονής της Παναγιάς της Φιδούς στην περιοχή Mαρκόπουλου, Kεφαλονιάς για να δουν τα «φιδάκια της Παναγίας». Kάθε 15 Aυγούστου τα μικρά φιδάκια εμφανίζονται στο καμπαναριό και η εκκλησιαστική επιτροπή τα μεταφέρει στο προαύλιο του Iερού Nαού. Σύμφωνα με την παράδοση, τα φιδάκια φέρνουν καλή τύχη στο νησί και αν δεν εμφανιστούν, ο οιωνός είναι κακός, όπως έγινε, για παράδειγμα, την χρονιά των μεγάλων σεισμών, μερικές δεκαετίες πριν.

ΦΕΡΕΣ ΕΒΡΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΑ ΚΟΣΜΟΣΩΤΗΡΑ

Και στις Φέρες Έβρου, η Παναγία έχει την τιμητική της, το απόγευμα του Δεκαπενταύγουστου όταν, με επίκεντρο την εκκλησία της Παναγίας της Κοσμοσώτηρας, τελείται μέγας πανηγυρικός εσπερινός. Από το ναό ξεκινά μια από τις πιο συγκινητικές λιτανείες της ιερής εικόνας, ενώ οι εορταστικές εκδηλώσεις ξεπερνούν το στοιχείο της θρησκευτικής κατάνυξης και απογειώνονται με τα κέφια των ανθρώπων.

ΣΙΑΤΙΣΤΑ-ΟΙ ΚΑΒΑΛΑΡΗΔΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

Στην πόλη της Σιάτιστας, στο νομό Κοζάνης, η λειτουργία στο μοναστήρι της Μεγαλόχαρης είναι μια ξεχωριστή εμπειρία. Τη λειτουργία παρακολουθούν προσκυνητές καβαλάρηδες πάνω σε στολισμένα άλογα και όταν αυτή τελειώσει επιστρέφουν καβάλα στην πόλη, όπου τους υποδέχεται πλήθος κόσμου, που περιμένουν πως και πώς να ξεκινήσει η γιορτή, με χορούς και τραγούδια στις πλατείες. Το έθιμο χρονολογείται από την Τουρκοκρατία, όταν το πανηγύρι της Παναγίας ήταν από τις ελάχιστες στιγμές που οι Έλληνες ένιωθαν ελεύθεροι.

ΙΚΑΡΙΑ-ΓΙΑΛΙΣΚΑΡΙ

Στις 6 Αυγούστου, στο Χριστό Ραχών γίνεται το πανηγύρι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, ένα από τα μεγαλύτερα του νησιού, αλλά μία από τις σημαντικότερες γιορτές του νησιού είναι το μεγάλο πανηγύρι το Δεκαπενταύγουστο, όταν οι ντόπιοι κερνάνε ψητά και κατσικίσιο κρέας. Η καρδιά των εκδηλώσεων είναι το Γιαλισκάρι και στο γλέντι ακούγεται παραδοσιακή μουσική και χορεύεται ο φημισμένος Ικαριώτικος χορός.

ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΑ-ΜΕ ΤΑ ΚΑΪΚΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ

Τον Δεκαπενταύγουστο γιορτάζει η Παναγία στο εκκλησάκι της στο Κάτω Κουφονήσι. Μετά τη λειτουργία προσφέρεται φαγητό από τους κατοίκους και κατόπιν μεταφέρονται με τα καΐκια τα οποία κάνουν αγώνες για το ποιος θα περάσει τον άλλο στο Πάνω Κουφονήσι. Με την επιστροφή ντόπιοι και ξένοι το γλεντάνε μέχρι πρωίας στα μαγαζιά του νησιού, με μουσική, κρασί, ούζο και θαλασσινούς μεζέδες για τους οποίους έχουν φροντίσει οι ψαράδες.

ΝΑΥΠΑΚΤΙΑ-ΠΑΝΑΓΙΑ ΑΜΠΕΛΑΚΙΩΤΙΣΣΑ

Κοντά στην Άνω Χώρα Ναυπακτίας, στο χωριό Ασπριά, σε εντυπωσιακή τοποθεσία, υψώνεται το ιστορικό μοναστήρι της Παναγιάς Αμπελακιώτισσας, αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Το μοναστήρι είναι γνωστό για τη λατρευτική εικόνα της Παναγίας, τα άγια λείψανα, το χρυσοκέντητο επιτάφιο και το λαμπρό πανηγύρι το Δεκαπενταύγουστο.

ΜΑΓΝΗΣΙΑ

Λαμπρή γιορτή γίνεται με αφετηρία τον καθεδρικό ναό της Νέας Iωνίας Βόλου, την Ευαγγελίστρια. Την παραμονή τελείται αρχιερατικός πανηγυρικός εσπερινός και ακολουθούν τα εγκώμια της Θεοτόκου, δηλαδή ο επιτάφιος της Παναγίας και στη συνέχεια λιτανεία και αγρυπνία. Ανήμερα της Παναγίας τελείται θεία λειτουργία με συμμετοχή πολλών αρχιερέων και ιερέων και με επίσημη εκπροσώπηση διαφόρων φορέων, ενώ η προσέλευση των πιστών είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή.

Την ίδια ημέρα πανηγυρίζει και η παλιά και ιστορική μονή της Παναγίας ‘Ανω Ξενιάς Αλμυρού, που στη διάρκεια των εορταστικών εκδηλώσεων φιλοξενεί πλήθος πιστών από όλη την γύρω περιοχή.

ΑΝΔΡΟΣ-ΠΑΝΑΓΙΑ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗ

Το Κάστρο Φανερωμένης είναι από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία στην περιοχή του Κορθίου, σε ύψωμα κοντά στο χωριό Κοχυλού. Το δεκαπενταύγουστο γίνεται εδώ μεγάλο πανηγύρι στην Παναγία τη Φανερωμένη, που βρίσκεται μέσα στο Κάστρο.

ΡΟΔΟΣ-ΠΑΝΑΓΙΑ ΚΡΕΜΑΣΤΗ

Και στο νησί της Ρόδου η λατρεία, οι παραδόσεις και οι θρύλοι που συνοδεύουν την Παναγία προκαλούν το ενδιαφέρον και το θαυμασμό μας. Αναμφισβήτητα το πιο παραδοσιακό πανηγύρι της Παναγίας στο νησί της Ρόδου, είναι το πανηγύρι της Κρεμαστής.

ΠΥΡΓΙ ΧΙΟΥ-ΓΛΕΝΤΙ ΜΕ ΤΟΝ «ΠΥΡΓΟΥΣΙΚΟ»

Στο Πυργί υπάρχουν 50 εκκλησίες και εκτός από τη βυζαντινή εκκλησία των Aγίων Aποστόλων, κτίσμα του 12ου αι., και αληθινό κόσμημα για το χωριό, το Δεκαπενταύγουστο, γίνεται το τοπικό πανηγύρι που ξεκινά με τις θρησκευτικές εκδηλώσεις στην εκκλησία της παναγιάς και ολοκληρώνεται στην πλατεία, όπου χορεύεται ο “Πυργούσικος”, χορός γοργός, χαρούμενος και πεταχτός.

ΣΚΙΑΘΟΣ

Στο νησί της Σκιάθου το άκρως τουριστικό καλοκαίρι αποκτά έντονα παραδοσιακό χρώμα το Δεκαπενταύγουστο, όταν χιλιάδες προσκυνητών συρρέουν από ολόκληρο το νησί αλλά και τα γειτονικά μέρη όπου την παραμονή της γιορτής, το βράδυ, γίνεται η έξοδος του επιτάφιου της Παναγίας μέσα σε μια ατμόσφαιρα μοναδικής κατάνυξης, υπό την συγκινητική μελωδία των εγκωμίων της Θεοτόκου που ψάλλουν όλοι μαζί οι Σκιαθίτες.